Όσιοι Νεόφυτος, Ιγνάτιος, Προκόπιος και Νείλος του Μαχαιρά

Ο Νεόφυτος και ο Ιγνάτιος, ερημίτες από την έρημο του Ιορδάνη, ήρθαν στην Κύπρο και το 1145, κατά την παράδοση της μονής, βρήκαν σε μια σπηλιά στο βουνό του Μαχαιρά μια εικόνα της Θεοτόκου που θεωρείται ότι την ιστόρησε ο Απόστολος Λουκάς· το 1148 ίδρυσαν γύρω της μονή. Μετά την κοίμηση του Νεοφύτου, ο Ιγνάτιος και ο μοναχός Προκόπιος πήγαν στην Κωνσταντινούπολη και πέτυχαν από τον αυτοκράτορα Μανουήλ Κομνηνό να τους παραχωρηθεί ολόκληρο το βουνό και η αξία σταυροπηγίου, που δεν υπάγεται σε κανέναν τοπικό επίσκοπο. Ο Νείλος, που ήρθε κοντά τους, έγινε ο πρώτος ηγούμενος, επέκτεινε τον ναό και άφησε στη μονή το γραπτό Τυπικό κοινοβιακής ζωής που φέρει το όνομά του. Μνήμη: 13 Δεκεμβρίου.