Ελληνική ανεξαρτησία και αυτοκέφαλο της Εκκλησίας

Ο πόλεμος που άρχισαν οι Έλληνες το 1821 ενάντια στην οθωμανική κυριαρχία και που κατέληξε, ως το 1830, σε ανεξάρτητο βασίλειο. Η Εκκλησία ήταν μέσα σε αυτόν από την αρχή: το έθνος θυμάται τον Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανό να υψώνει το λάβαρο του Σταυρού στην Αγία Λαύρα στις 25 Μαρτίου, εορτή του Ευαγγελισμού, και ως σήμερα η ημέρα γιορτάζεται και για τα δύο, αν και οι ιστορικοί διαφωνούν για τις λεπτομέρειες. Στην Κωνσταντινούπολη ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ απαγχονίστηκε στην πύλη του Πατριαρχείου εκείνο το Πάσχα, σε αντίποινα. Το νέο κράτος, υπό βαυαρική αντιβασιλεία, κήρυξε την Εκκλησία του ανεξάρτητη από την Κωνσταντινούπολη με δική του πράξη το 1833, κατά το πρότυπο της ρωσικής Συνόδου, και το ρήγμα θεραπεύτηκε μόνο όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε το αυτοκέφαλο με τον Συνοδικό Τόμο του 1850.