Κανόνας 32 Στον οίνο της Ευχαριστίας πρέπει να αναμειγνύεται νερό

Κανόνες τῆς ἐν Τρούλλῳ Ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Πενθέκτης Συνόδου

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω) · Κωνσταντινούπολη, 691 έως 692 · συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄ · Η Πενθέκτη Σύνοδος (Εν Τρούλλω, 692) στον χάρτη

Επειδή ήλθε σε γνώση μας ότι στη χώρα των Αρμενίων όσοι τελούν την αναίμακτη θυσία προσφέρουν στην ιερά τράπεζα μόνο οίνο, χωρίς να αναμειγνύουν σε αυτόν νερό, προβάλλοντας τον διδάσκαλο της Εκκλησίας Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο οποίος λέει στην ερμηνεία του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου τα εξής: Για ποιον λόγο, αφού αναστήθηκε, δεν ήπιε νερό αλλά οίνο; Ξεριζώνοντας πρόρριζα μια άλλη πονηρή αίρεση. Διότι, επειδή υπάρχουν κάποιοι που χρησιμοποιούν νερό στα μυστήρια, δείχνει ότι και όταν παρέδωσε τα μυστήρια και όταν, αφού αναστήθηκε, παρέθετε απλή τράπεζα χωρίς μυστήρια, χρησιμοποιούσε οίνο «εκ του γεννήματος», λέει, «της αμπέλου»· και η άμπελος γεννά οίνο, όχι νερό· και από αυτό νομίζουν ότι ο διδάσκαλος ανατρέπει την προσφορά του νερού στην ιερά θυσία. Για να μην κατέχονται και από τώρα και στο εξής από την άγνοια, αποκαλύπτουμε ορθοδόξως τη διάνοια του Πατέρα. Διότι, επειδή η πονηρή αίρεση των Υδροπαραστατών είναι παλαιά, οι οποίοι στη δική τους θυσία χρησιμοποιούν μόνο νερό αντί για οίνο, αυτός ο θεοφόρος άνδρας, ανασκευάζοντας την παράνομη διδαχή αυτής της αιρέσεως και δείχνοντας ότι πορεύονται αντίθετα προς την αποστολική παράδοση, συνέταξε τον λόγο που αναφέρθηκε. Διότι και στη δική του εκκλησία, όπου του ανατέθηκε η ποιμαντική ηγεσία, παρέδωσε να αναμειγνύεται νερό με τον οίνο, όποτε έπρεπε να τελεστεί η αναίμακτη θυσία, δείχνοντας την ανάμειξη αίματος και νερού από την τίμια πλευρά του Λυτρωτή και Σωτήρα μας Χριστού του Θεού, η οποία εκχύθηκε για τη ζωοποίηση όλου του κόσμου και την απολύτρωση των αμαρτιών· και σε κάθε εκκλησία, όπου έλαμψαν οι πνευματικοί φωστήρες, επικρατεί αυτή η θεόσδοτη τάξη. Διότι και ο Ιάκωβος, ο κατά σάρκα αδελφός του Χριστού του Θεού μας, στον οποίο ανατέθηκε πρώτο ο θρόνος της εκκλησίας των Ιεροσολυμιτών, και ο Βασίλειος, ο αρχιεπίσκοπος των Καισαρέων, του οποίου η φήμη διέτρεξε όλη την οικουμένη, αφού μας παρέδωσαν εγγράφως τη μυστική ιερουργία, εξέθεσαν ότι έτσι πρέπει να τελειώνεται στη θεία λειτουργία το ιερό ποτήριο, από νερό και οίνο. Και οι όσιοι Πατέρες που συγκεντρώθηκαν στην Καρθαγένη έκαναν ρητά μνεία ως εξής: να μην προσφέρεται στα άγια τίποτε περισσότερο από το σώμα και το αίμα του Κυρίου, όπως τα παρέδωσε και ο ίδιος ο Κύριος, δηλαδή από άρτο και οίνο αναμεμειγμένο με νερό. Αν λοιπόν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος δεν πράττει σύμφωνα με την τάξη που παραδόθηκε από τους Αποστόλους, αναμειγνύοντας νερό με οίνο και προσφέροντας έτσι την άχραντη θυσία, να καθαιρείται, ως αυτός που εξαγγέλλει ατελώς το μυστήριο και καινοτομεί στα παραδεδομένα.

Ἐπειδὴ εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἦλθεν, ὡς ἐν τῇ τῶν Ἀρμενίων χώρᾳ οἶνον μόνον ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ προσάγουσιν, ὕδωρ αὐτῷ μὴ μιγνύντες, οἱ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν ἐπιτελοῦντες, προτιθέμενοι τὸν τῆς ἐκκλησίας διδάσκαλον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον, φάσκοντα, διὰ τῆς εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον ἑρμηνείας, ταῦτα· Τίνος ἕνεκεν οὐχ ὕδωρ ἔπιεν ἀναστάς, ἀλλ᾿ οἶνον; ἄλλην αἵρεσιν πονηρὰν πρόρριζον ἀνασπῶν· ἐπειδὴ γάρ εἰσί τινες ἐν τοῖς μυστηρίοις ὕδατι κεχρημένοι, δεικνύς, ὅτι, καὶ ἡνίκα τὰ μυστήρια παρέδωκε, καὶ ἡνίκα ἀναστάς, χωρὶς μυστηρίων καὶ ψιλὴν τράπεζαν παρετίθετο, οἴνῳ ἐχρῆτο ἐκ τοῦ γεννήματος, φησί, τῆς ἀμπέλου· ἄμπελος δὲ οἶνον, οὐχ ὕδωρ γεννᾷ· ἐκ τούτου τε τὸν διδάσκαλον οἴονται ἀνατρέπειν τὴν τοῦ ὕδατος ἐν τῇ ἱερᾷ θυσίᾳ προσαγωγήν. Ὡς ἂν μὴ καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν κατέχοιντο τῇ ἀγνοίᾳ, τὴν τοῦ Πατρὸς διάνοιαν ὀρθοδόξως ἀποκαλύπτομεν. Τῆς γὰρ πονηρᾶς τῶν Ὑδροπαραστατῶν αἱρέσεως παλαιᾶς ὑπαρχούσης, οἳ ἀντὶ οἴνου μόνῳ τῷ ὕδατι ἐν τῇ οἰκείᾳ θυσίᾳ κέχρηνται, ἀνασκευάζων οὗτος ὁ θεοφόρος ἀνὴρ τὴν παράνομον τῆς τοιαύτης αἱρέσεως διδαχήν, καὶ δεικνύς, ὡς ἐξ ἐναντίας τῆς ἀποστολικῆς ἵενται παραδόσεως, τὸν εἰρημένον κατεσκεύασε λόγον. Ἐπεὶ καὶ τῇ κατ᾿ αὐτὸν ἐκκλησίᾳ, ἔνθα τὴν ποιμαντικὴν ἐνεχειρίσθη ἡγεμονίαν, ὕδωρ οἴνῳ μιγνύναι παρέδωκεν, ἡνίκα τὴν ἀναίμακτον θυσίαν ἐπιτελεῖσθαι δεήσειε, τὴν ἐκ τῆς τιμίας πλευρᾶς τοῦ λυτρωτοῦ ἡμῶν καὶ Σωτῆρος Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἐξ αἵματος καὶ ὕδατος κρᾶσιν παραδεικνύς, ἥτις εἰς ζωοποίησιν παντὸς τοῦ κόσμου ἐξεχύθη, καὶ ἁμαρτιῶν ἀπολύτρωσιν· καὶ κατὰ πᾶσαν δὲ ἐκκλησίαν, ἔνθα οἱ πνευματικοὶ φωστῆρες ἐξέλαμψαν, ἡ θεόσδοτος αὕτη τάξις κρατεῖ. Καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος ὁ κατὰ σάρκα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀδελφός, ὃς τῆς Ἱεροσολυμιτῶν ἐκκλησίας πρῶτος τὸν θρόνον ἐνεπιστεύθη, καὶ Βασίλειος ὁ τῆς Καισαρέων ἀρχιεπίσκοπος, οὗ τὸ κλέος κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διέδραμεν, ἐγγράφως τὴν μυστικὴν ἡμῖν ἱερουργίαν παραδεδωκότες, οὕτω τελειοῦν ἐν τῇ θείᾳ λειτουργίᾳ ἐξ ὕδατός τε καὶ οἴνου τὸ ἱερὸν ποτήριον ἐκδεδώκασι. Καὶ οἱ ἐν Καρθαγένῃ συναχθέντες ὅσιοι Πατέρες, οὕτω ῥητῶς ἐπεμνήσθησαν, ἵνα ἐν τοῖς ἁγίοις μηδὲν πλέον τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου προσενεχθείη, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος παραδέδωκε, τοὐτέστιν ἄρτου καὶ οἴνου ὕδατι μεμιγμένου. Εἴ τις οὖν ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, μὴ κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ὑπὸ τῶν Ἀποστόλων τάξιν ποιεῖ, καὶ ὕδωρ οἴνῳ μιγνύς, οὕτω τὴν ἄχραντον προσάγει θυσίαν, καθαιρείσθω, ὡς ἀτελῶς τὸ μυστήριον ἐξαγγέλλων, καὶ καινίζων τὰ παραδεδομένα.

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω), οι κανόνες

Απόδοση στη νέα ελληνική: του ίδιου του ιστότοπου, από το πρωτότυπο που βρίσκεται δίπλα. Πρωτότυπο: το κείμενο του Πηδαλίου, όπως μεταγράφηκε στο users.uoa.gr/~nektar και διορθώθηκε εδώ. Σχετικά με αυτά τα κείμενα.