Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779)

Μοναχός της Μονής Φιλοθέου στο Άγιον Όρος, ζήτησε το 1760 άδεια από τον Πατριάρχη να κηρύττει, και τα επόμενα δεκαεννέα χρόνια γύριζε με τα πόδια τα χωριά της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας και της νότιας Αλβανίας. Κήρυττε στο ύπαιθρο σε πλήθη χιλιάδων, από ένα φορητό ξύλινο βάθρο, στην απλή ομιλούμενη ελληνική, και όπου πήγαινε ζητούσε να γίνει σχολείο: η παράδοση λογαριάζει διακόσια σχολεία που ιδρύθηκαν, ώστε τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν μόνα τους την πίστη. Τα λόγια του για τα μελλούμενα τα θυμούνταν και τα επαναλάμβαναν πολύ καιρό μετά από αυτόν. Κατηγορήθηκε ότι ξεσήκωνε τον λαό και απαγχονίστηκε χωρίς δίκη κοντά στο Βεράτι το 1779, και το σώμα του ρίχτηκε σε ποταμό. Αποκαλείται Ισαπόστολος. Αγιοκατατάχθηκε το 1961. Μνήμη: 24 Αυγούστου.