Κανόνας 102 Επιτίμιο ανάλογο με την αμαρτία και με τον αμαρτωλό

Κανόνες τῆς ἐν Τρούλλῳ Ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Πενθέκτης Συνόδου

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω) · Κωνσταντινούπολη, 691 έως 692 · συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄ · Η Πενθέκτη Σύνοδος (Εν Τρούλλω, 692) στον χάρτη

Όσοι έλαβαν από τον Θεό την εξουσία να λύνουν και να δένουν πρέπει να εξετάζουν την ποιότητα της αμαρτίας και την ετοιμότητα εκείνου που αμάρτησε για επιστροφή, και έτσι να προσφέρουν την κατάλληλη θεραπεία στην αρρώστια, ώστε να μην αποτύχει ως προς τη σωτηρία του ασθενούς, χρησιμοποιώντας την αμετρία προς τη μία ή την άλλη πλευρά. Γιατί η νόσος της αμαρτίας δεν είναι απλή, αλλά ποικίλη και πολύμορφη, και βλασταίνει πολλές παραφυάδες βλάβης, από τις οποίες το κακό απλώνεται πολύ και προχωρεί, μέχρι να σταματήσει με τη δύναμη εκείνου που θεραπεύει. Γι’ αυτό, όποιος επιδεικνύει την ιατρική επιστήμη εν Πνεύματι πρέπει πρώτα να εξετάζει τη διάθεση εκείνου που αμάρτησε και να παρατηρεί αν κλίνει προς την υγεία ή, αντίθετα, με τους δικούς του τρόπους προσκαλεί την αρρώστια εναντίον του εαυτού του, και πώς φροντίζει για τη διαγωγή του στο μεταξύ, και μήπως αντιπαλεύει τον τεχνίτη και μεγαλώνει την πληγή της ψυχής με την προσαγωγή των φαρμάκων που τοποθετούνται επάνω της· και έτσι να επιμετρά το έλεος κατ’ αξίαν. Γιατί όλη η φροντίδα του Θεού και εκείνου στον οποίο ανατέθηκε η ποιμαντική ηγεσία είναι να επαναφέρει το πλανώμενο πρόβατο και να γιατρέψει εκείνο που πληγώθηκε από τον όφη, και ούτε να το σπρώξει στους κρημνούς της απόγνωσης ούτε να χαλαρώσει το χαλινάρι προς την έκλυση και την περιφρόνηση της ζωής· αλλά με τον έναν ή τον άλλο τρόπο οπωσδήποτε, είτε με τα αυστηρότερα και στυφά είτε με τα απαλότερα και πραότερα φάρμακα, να σταθεί κατά του πάθους και να αγωνιστεί για τη συνούλωση της πληγής, καθώς δοκιμάζει τους καρπούς της μετάνοιας και οικονομεί σοφά τον άνθρωπο που καλείται στην άνω λαμπροφορία. Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε και τα δύο, και όσα ανήκουν στην ακρίβεια και όσα ανήκουν στη συνήθεια· και να ακολουθούμε, στις περιπτώσεις όσων δεν δέχονται την άκρα αυστηρότητα, τον τύπο που έχει παραδοθεί, όπως μας διδάσκει ο ιερός Βασίλειος.

Δεῖ δὲ τοὺς ἐξουσίαν λύειν καὶ δεσμεῖν παρὰ Θεοῦ λαβόντας, σκοπεῖν τὴν τῆς ἁμαρτίας ποιότητα, καὶ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος πρὸς ἐπιστροφὴν ἑτοιμότητα, καὶ οὕτω κατάλληλον τὴν θεραπείαν προσάγειν τῷ ἀῤῥωστήματι, ἵνα μή, τῇ ἀμετρίᾳ καθ᾿ ἑκάτερον χρώμενος, ἀποσφαλείη πρὸς τὴν σωτηρίαν τοῦ κάμνοντος. Οὐ γὰρ ἁπλῆ τῆς ἁμαρτίας ἡ νόσος, ἀλλὰ ποικίλη καὶ πολυειδής, καὶ πολλὰς τῆς βλάβης τὰς παραφυάδας βλαστάνουσα, ἐξ ὧν τὸ κακὸν ἐπὶ πολὺ διαχεῖται, καὶ πρόσω βαίνει, μέχρις ἂν σταίη τῇ δυνάμει τοῦ θεραπεύοντος. Ὥστε τὸν τὴν ἰατρικὴν ἐν Πνεύματι ἐπιστήμην ἐπιδεικνύμενον, πρότερον χρὴ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος διάθεσιν ἐπισκέπτεσθαι, καὶ εἴτε πρὸς τὴν ὑγείαν νεύει, ἢ τοὐναντίον, διὰ τῶν οἰκείων τρόπων προσκαλεῖται καθ᾿ ἑαυτοῦ τὸ ἀῤῥώστημα, ἐφορᾷν, ὅπως τε τῆς ἐν τῷ μεταξὺ προνοεῖται ἀναστροφῆς, καὶ εἰ μὴ τῷ τεχνίτῃ ἀντιπαλαίει, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἕλκος διὰ τῆς τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων αὐξάνει προσαγωγῆς, καὶ οὕτω τὸν ἔλεον κατ᾿ ἀξίαν ἐπιμετρεῖν. Πᾶς γὰρ λόγος Θεῷ καὶ τῷ τὴν ποιμαντικὴν ἐγχειρισθέντι ἡγεμονίαν, τὸ πλανώμενον πρόβατον ἐπαναγαγεῖν, καὶ τρωθὲν ὑπὸ τοῦ ὄφεως ἐξιάσασθαι, καὶ μήτε κατὰ κρημνῶν ὠθῆσαι τῆς ἀπογνώσεως, μήτε τὸν χαλινὸν ὑπενδοῦναι πρὸς τὴν τοῦ βίου ἔκλυσίν τε καὶ καταφρόνησιν· ἀλλ᾿ ἑνί γε τρόπῳ πάντως, εἴτε διὰ τῶν αὐστηροτέρων τε καὶ στυφόντων, εἴτε διὰ τῶν ἀπαλωτέρων τε καὶ πρᾳοτέρων φαρμάκων, κατὰ τοῦ πάθους στῆναι, καὶ πρὸς συνούλωσιν τοῦ ἕλκους ἀνταγωνίσασθαι, τοὺς τῆς μετανοίας καρποὺς δοκιμάζοντι, καὶ οἰκονομοῦντι σοφῶς τὸν πρὸς τὴν ἄνω λαμπροφορίαν καλούμενον ἄνθρωπον. Ἀμφότερα τοίνυν εἰδέναι ἡμᾶς χρή, καὶ τὰ τῆς ἀκριβείας, καὶ τὰ τῆς συνηθείας· ἕπεσθαι δέ, ἐπὶ τῶν μὴ καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα, τῷ παραδοθέντι τύπῳ, καθὼς ὁ ἱερὸς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει Βασίλειος.

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω), οι κανόνες

Απόδοση στη νέα ελληνική: του ίδιου του ιστότοπου, από το πρωτότυπο που βρίσκεται δίπλα. Πρωτότυπο: το κείμενο του Πηδαλίου, όπως μεταγράφηκε στο users.uoa.gr/~nektar και διορθώθηκε εδώ. Σχετικά με αυτά τα κείμενα.