ΦιλοκαλίαΧάρτης γνώσης

Οι Ιεροί Κανόνες Πενθέκτη Κανόνας 3

Κανόνας 3 Επιτίμια για κληρικούς σε διγαμία ή αθέμιτους γάμους

Κανόνες τῆς ἐν Τρούλλῳ Ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Πενθέκτης Συνόδου

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω) · Κωνσταντινούπολη, 691 έως 692 · συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄ · Η Πενθέκτη Σύνοδος (Εν Τρούλλω, 692) στον χάρτη

Επειδή ο ευσεβής και φιλόχριστος βασιλέας μας απευθύνθηκε σε αυτή την αγία και οικουμενική Σύνοδο, ώστε να καταστήσει όσους κατατάσσονται στον κλήρο και μεταδίδουν σε άλλους τα θεία καθαρούς και άμωμους λειτουργούς, και άξιους της νοερής θυσίας του μεγάλου Θεού, ο οποίος είναι και θύμα και αρχιερέας, και να καθαρίσει τα μιάσματα που προσκολλήθηκαν σε αυτούς από αθέμιτους γάμους· και επειδή, ως προς αυτό, οι μεν της αγιωτάτης Εκκλησίας των Ρωμαίων πρότειναν να τηρηθεί ο κανόνας της ακρίβειας, οι δε υπό τον θρόνο αυτής της θεοφύλακτης και βασιλεύουσας πόλεως ο κανόνας της φιλανθρωπίας και της συμπάθειας, εμείς, αναμειγνύοντας και τα δύο σε ένα, πατρικά και συγχρόνως θεοφιλώς, ώστε να μην αφήσουμε ούτε το ήπιο χαλαρό ούτε το αυστηρό τραχύ, και μάλιστα επειδή η πτώση από άγνοια εκτείνεται σε πλήθος όχι λίγων ανδρών, κρίνουμε όσοι μεν έχουν περιπλακεί σε δύο γάμους και ως τη δέκατη πέμπτη του περασμένου μηνός Ιανουαρίου, της παρελθούσας τέταρτης ινδικτιώνος, του έτους έξι χιλιάδες εκατόν ενενήντα εννέα, υποδουλώθηκαν στην αμαρτία και δεν προτίμησαν να ανανήψουν από αυτήν, να υποβάλλονται σε κανονική καθαίρεση. Όσοι δε έπεσαν μεν σε αυτό το πάθος της διγαμίας, αλλά πριν από τη δική μας επίγνωση αναγνώρισαν το συμφέρον και έκοψαν το κακό από τον εαυτό τους και έδιωξαν μακριά αυτή την ξένη και νόθη συμπλοκή, ή και εκείνοι των οποίων οι γυναίκες του δεύτερου γάμου έχουν ήδη πεθάνει, ή και όσοι οι ίδιοι στράφηκαν προς την επιστροφή, αφού έμαθαν αντ’ αυτού τη σωφροσύνη και λησμόνησαν γρήγορα τις προηγούμενες παρανομίες τους, είτε πρεσβύτεροι είτε διάκονοι τυχαίνει να είναι, γι’ αυτούς φάνηκε καλό να παύσουν μεν από κάθε ιερατική λειτουργία, δηλαδή ενέργεια, αφού τους επιβληθεί ήδη επιτίμιο για κάποιον ορισμένο χρόνο, να μετέχουν όμως στην τιμή της καθέδρας και της στάσεως, αρκούμενοι στην προεδρία και κλαίγοντας ενώπιον του Κυρίου να τους συγχωρηθεί το ανόμημα που έγινε από άγνοια· διότι είναι ασυνεπές να ευλογεί άλλον εκείνος που οφείλει να περιποιείται τα δικά του τραύματα. Όσοι δε συνδέθηκαν μεν με μία σύζυγο, αν όμως η γυναίκα που πήραν τύχαινε να είναι χήρα, και ομοίως όσοι μετά τη χειροτονία συνήψαν παράνομα έναν γάμο, δηλαδή πρεσβύτεροι και διάκονοι και υποδιάκονοι, αφού αποκλειστούν ήδη για λίγο χρόνο από την ιερά λειτουργία και τους επιβληθεί επιτίμιο, να αποκατασταθούν πάλι στους βαθμούς τους, χωρίς να προάγονται καθόλου σε άλλον ανώτερο βαθμό, αφού προδήλως διαλυθεί το αθέμιτο συνοικέσιό τους. Αυτά δε τα διατυπώσαμε για όσους συνελήφθησαν στα προαναφερθέντα πταίσματα μέχρι τη δέκατη πέμπτη, όπως ειπώθηκε, του μηνός Ιανουαρίου της τέταρτης ινδικτιώνος, και μόνο για τους ιερατικούς, ορίζοντας από τώρα, και ανανεώνοντας τον κανόνα που διαγορεύει, ότι όποιος μετά το βάπτισμα περιπλέχθηκε σε δύο γάμους ή απέκτησε παλλακίδα δεν μπορεί να είναι επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή να ανήκει καθόλου στον ιερατικό κατάλογο· ομοίως ότι όποιος πήρε χήρα ή διαζευγμένη ή εταίρα ή δούλη ή κάποια από όσες εμφανίζονται στη σκηνή δεν μπορεί να είναι επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή να ανήκει καθόλου στον ιερατικό κατάλογο.

Ἐπειδὴ δὲ ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ἡμῶν βασιλεὺς τῇ ἁγίᾳ ταύτῃ καὶ οἰκουμενικῇ προσεφώνησε συνόδῳ, ὥστε τοὺς ἐν κλήρῳ καταλεγομένους, καὶ ἄλλοις τὰ θεῖα διαπορθμεύοντας, καθαροὺς ἀποφῆναι καὶ λειτουργοὺς ἀμώμους, καὶ τῆς νοερᾶς τοῦ μεγάλου Θεοῦ, καὶ θύματος, καὶ ἀρχιερέως, θυσίας ἀξίους, ἀνακαθᾶραί τε τὰ ἐξ ἀθέσμων γάμων τούτοις ἐπιτριβέντα μύση· πρὸς τοῦτο δὲ τῶν μὲν τῆς Ῥωμαίων ἁγιωτάτης ἐκκλησίας τὸν τῆς ἀκριβείας τηρηθῆναι κανόνα προτιθεμένων, τῶν δὲ ὑπὸ τὸν τῆς θεοφυλάκτου ταύτης καὶ βασιλίδος πόλεως θρόνον, τὸν τῆς φιλανθρωπίας καὶ συμπαθείας, εἰς ἓν ἀμφότερα μίξαντες πατρικῶς ὁμοῦ καὶ θεοφιλῶς, ὡς μήτε τὸ πρᾷον ἔκλυτον, μήτε στύφον τὸ αὐστηρὸν καταλείψοιμεν, καὶ μάλιστα τοῦ ἐξ ἀγνοίας πτώματος εἰς οὐκ ὀλίγων ἀνδρῶν πλῆθος διήκοντος· συνορῶμεν ὥστε τοὺς μὲν δυσὶ γάμοις περιπαρέντας, καὶ μέχρι τῆς πεντεκαιδεκάτης τοῦ διελθόντος Ἰανουαρίου μηνός, τῆς παρελθούσης τετάρτης Ἰνδικτιῶνος, ἔτους ἑξακισχιλιοστοῦ ἑκατοστοῦ ἐνενηκοστοῦ ἐνάτου, δουλωθέντας τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ μὴ ἐκνῆψαι ταύτης προελομένους, καθαιρέσει κανονικῇ ὑποβαλεῖν. Τοὺς δὲ τῷ τοιούτῳ μὲν τῆς διγαμίας πάθει περιπεσόντας, πρὸ δὲ τῆς ἡμῶν ἐπιγνώσεως τὸ συμφέρον ἐπεγνωκότας, καὶ τὸ κακὸν ἐξ ἑαυτῶν περικόψαντας, καὶ πόῤῥω τὴν ξένην ταύτην καὶ νόθον συμπλοκὴν ἐκδιώξαντας, ἢ καὶ ὧν αἱ κατὰ δεύτερον γάμον γυναῖκες ἤδη τετελευτήκασιν, ἢ καὶ αὐτοὶ πρὸς ἐπιστροφὴν εἶδον, μεταμαθόντες τὴν σωφροσύνην, καὶ τῶν πρῴην αὐτοῖς παρανομηθέντων ταχέως ἐπιλαθόμενοι, εἴτε πρεσβύτεροι, εἴτε διάκονοι ὄντες τυγχάνοιεν· τούτους ἔδοξε πεπαῦσθαι μὲν πάσης ἱερατικῆς λειτουργίας, ἤτοι ἐνεργείας, ἤδη ἐπὶ ῥητόν τινα χρόνον ἐπιτιμηθέντας· τῆς δὲ τιμῆς τῆς κατὰ τὴν καθέδραν καὶ στάσιν μετέχειν, ἀρκουμένους τῇ προεδρίᾳ καὶ προσκλαίοντας τῷ Κυρίῳ συγχωρηθῆναι αὐτοῖς τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας ἀνόμημα· εὐλογεῖν γὰρ ἕτερον τὸν τὰ οἰκεῖα τημελεῖν ὀφείλοντα τραύματα, ἀνακόλουθον. Τοὺς δὲ γαμετῇ μὲν μιᾷ συναφθέντας, εἰ χήρα ἡ προσληφθεῖσα ἐτύγχανεν, ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς μετὰ τὴν χειροτονίαν γάμῳ ἑνὶ παρανόμως προσομιλήσαντας, τουτέστι πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ ὑποδιακόνους, ἤδη ἐπὶ βραχύν τινα χρόνον εἰρχθέντας τῆς ἱερᾶς λειτουργίας, καὶ ἐπιτιμηθέντας, αὖθις αὐτοὺς τοῖς οἰκείοις ἀποκαταστῆναι βαθμοῖς, μηδαμῶς ἐν ἑτέρῳ μείζονι προκόπτοντας βαθμῷ, προδήλως διαλυθέντος αὐτοῖς τοῦ ἀθέσμου συνοικεσίου. Ταῦτα δέ, ἐπὶ τοῖς καταληφθεῖσι μέχρι τῆς πεντεκαιδεκάτης, ὡς εἴρηται, τοῦ Ἰανουαρίου μηνός, τῆς τετάρτης Ἰνδικτιῶνος, ἐν τοῖς προδηλωθεῖσι πταίσμασι καὶ μόνον ἱερατικοῖς ἐτυπώσαμεν, ὁρίζοντες ἀπὸ τοῦ παρόντος, καὶ ἀνανεούμενοι τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα, τὸν δυσὶ γάμοις συμπλακέντα μετὰ τὸ βάπτισμα, ἢ παλλακὴν κτησάμενον, μὴ δύνασθαι εἶναι ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ· ὡσαύτως καὶ τὸν χήραν λαβόντα, ἢ ἐκβεβλημένην, ἢ ἑταίραν, ἢ οἰκέτιν, ἢ τῶν ἐπὶ τῆς σκηνῆς, μὴ δύνασθαι εἶναι ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ.

Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Εν Τρούλλω), οι κανόνες

Απόδοση στη νέα ελληνική: του ίδιου του ιστότοπου, από το πρωτότυπο που βρίσκεται δίπλα. Πρωτότυπο: το κείμενο του Πηδαλίου, όπως μεταγράφηκε στο users.uoa.gr/~nektar και διορθώθηκε εδώ. Σχετικά με αυτά τα κείμενα.