Σοβιετικός διωγμός της Εκκλησίας

Τα εβδομήντα χρόνια κατά τα οποία το σοβιετικό κράτος επιχείρησε να εξαλείψει τη θρησκεία στη Ρωσία, και παραλίγο να το πετύχει. Από το 1918 η Εκκλησία έχασε την περιουσία της και τη νομική της υπόσταση· το 1922 η κατάσχεση των εκκλησιαστικών τιμαλφών, με πρόσχημα την αρωγή στους πληγέντες από τον λιμό, έφερε τις πρώτες μαζικές δίκες και εκτελέσεις, αρχίζοντας από τη Σούγια· ο Πατριάρχης Τύχων φυλακίστηκε και το κράτος στήριξε εναντίον του το σχίσμα των Ανακαινιστών. Το 1927 ο Μητροπολίτης Σέργιος διακήρυξε τη νομιμοφροσύνη της Εκκλησίας προς το σοβιετικό κράτος, βήμα που δίχασε τότε τους πιστούς και συζητείται ακόμη. Ο Μεγάλος Τρόμος του 1937 και του 1938 ήταν η χειρότερη φάση: από τους περίπου πενήντα τέσσερις χιλιάδες ενοριακούς ναούς που λειτουργούσαν το 1917, ως το 1939 λειτουργούσαν μερικές εκατοντάδες. Δεκάδες χιλιάδες κληρικοί, μοναχοί και μοναχές εκτελέστηκαν ή πέθαναν στα στρατόπεδα, και η Ρωσική Εκκλησία έχει κατατάξει ονομαστικά στο αγιολόγιο περισσότερους από χίλιους από αυτούς, ως Νεομάρτυρες και Ομολογητές. Ο Στάλιν επέτρεψε μια αναζωογόνηση στα χρόνια του πολέμου, το 1943, ο Χρουστσόφ έκλεισε ξανά τους μισούς ναούς, και μόνο η χιλιετηρίδα του 1988 έφερε την ελευθερία.