მწვალებლობათა წინააღმდეგ (წმიდა ირინეოს ლიონელი)

ადრეული ქრისტიანობის უმნიშვნელოვანესი ანტიგნოსტიკური თხზულება (დაახლ. 180 წ.). იგი ამხელს გნოსტიკურ სისტემებს და მათ წმიდა წერილის, გადმოცემისა და სამოციქულო მემკვიდრეობის საფუძველზე აბათილებს. ავითარებს „რეკაპიტულაციის“ („ყოვლის თავში შეჯამების“) ღვთისმეტყველებას: ქრისტე თავის თავში შეაჯამებს მთელ კაცობრიობას და ადამის დაცემას უკუაქცევს. ფუძემდებლურია გადმოცემისა და ეკლესიოლოგიის მართლმადიდებლური გაგებისთვის.