მონაზვნობა
9 თემა
უმთავრესიმონაზვნობაათონის მთა (წმიდა მთა)ნახევარკუნძული ჩრდილოეთ საბერძნეთში, რომელიც ათას წელზე მეტია ბერებს ეკუთვნის, და მართლმადიდებლური მონაზვნობის გული. განდეგილები იქ X საუკუნემდეც ცხოვრობდნენ, მაგრამ მისი, როგორც წმიდა მთის, ისტორია იწყება ღირსი ათანასე ათონელით, რომელმაც 963 წელს დიდი ლავრა დააარსა. მას ოცი მმართველი მონასტერი იყოფს, ჩვიდმეტი ბერძნული, ერთი რუსული, ერთი სერბული და ერთი ბულგარული, და მათ შორის სკიტები, კელიები და განდეგილთა სენაკებია. ისინი თავს მართავენ კარეაში მყოფი წმიდა კინოტის მეშვეობით, მსოფლიო პატრიარქის სულიერი იურისდიქციისა და ბერძნული სახელმწიფოს სუვერენიტეტის ქვეშ; ისინი იცავენ იულიუსის კალენდარსა და ბიზანტიურ დროს და ქალებს არ უშვებენ, რადგან მთა ღვთისმშობლის ბაღად მიიჩნევა, რომელიც, გადმოცემით, კვიპროსისკენ მიმავალი იქ გადმოვიდა ნაპირზე. წმიდა გრიგოლ პალამა იქ ლოცულობდა, წმიდა ნიკოდიმოს მთაწმიდელმა იქ მოამზადა გამოსაცემად ფილოკალია, და ხანგრძლივი დაცემის შემდეგ XX საუკუნის ბოლომ იქ კვლავ ახალგაზრდა ბერები მოიყვანა, მრავალი მათგანი ღირსი იოსებ ისიქასტის სულიერი შვილები. მამაკაცები იქ მომლოცველებად მიდიან ნებართვით, დიამონიტირიონით, და ბერების სტუმრებად რჩებიან.მნიშვნელოვანიმონაზვნობამონაზვნობასამონაზვნო ცხოვრება: სოფლიდან განშორება განუწყვეტელი ლოცვისა და სინანულისათვის. იგი III საუკუნის მიწურულს ეგვიპტის უდაბნოში ღირსი ანტონი დიდით დაიწყო, საერთო ცხოვრების სახე კი ღირსმა პახუმიმ და წმიდა ბასილი დიდმა მისცეს. მართლმადიდებლობაში ცალკეული სამონაზვნო ორდენები არ არსებობს; არის ერთი სამონაზვნო მდგომარეობა, სამი სახით: განდეგილის მარტოობა, კინოვიური საძმო და მათ შორის მდგომი სკიტი. მასში შესვლა აღკვეცით ხდება, აღთქმები კი მთელი სიცოცხლისთვის იდება.მნიშვნელოვანიმონაზვნობაუდაბნოს მამები და დედებიკაცები და ქალები, რომლებიც III საუკუნის მიწურულიდან ეგვიპტის, პალესტინისა და სირიის უდაბნოებში გავიდნენ, რათა მხოლოდ ღმრთისთვის ეცხოვრათ, და, როგორც წმიდა ათანასე წერს, უდაბნო ქალაქად აქციეს. ყველაზე შორს ღირსი ანტონი წავიდა და ყველაზე დიდხანს დარჩა, ხოლო მისმა ცხოვრებამ, რომელიც ათანასემ დაახლოებით 360 წელს დაწერა, ეს იდეალი მთელ ქრისტიანულ სამყაროში გაავრცელა. მათ ირგვლივ წარმოიშვა ცხოვრების სამი წესი, რომელსაც ეკლესია დღემდე იცავს: განდეგილი მარტოდმარტო, როგორც ანტონი; მცირე საძმო ბერის გარშემო, როგორც სკიტეში ღირსი მაკარის დროს; და საძმო წესდების ქვეშ, როგორც იგი ღირსმა პახუმიმ თებაიდაში დააფუძნა. მამებთან ერთად დედებიც იყვნენ, მათ შორის სინკლიტიკია, სარა და თეოდორა. რასაც ისინი ასწავლიდნენ, თქმულებების სახით გადმოიცა, მოკლე და პირდაპირი, რომლებიც V საუკუნეში შეიკრიბა აპოფთეგმატაში, უდაბნოს მამათა გამონათქვამებში; პალადიმ ჩაწერა ის, რაც მათ შორის იხილა, ღირსმა იოანე კასიანემ კი მათი სწავლება დასავლეთს მიუტანა. მართლმადიდებლური სულიერების თითქმის ყოველი მომდევნო სიტყვა, ვნებებზე, ფხიზლობაზე, სიმდაბლეზე, მათი სიტყვიდან იწყება.მნიშვნელოვანიმონაზვნობამონაზვნობის სახეებისამონაზვნო ცხოვრების სახეები, რომელთაგან თითოეული უფრო ძველია, ვიდრე ნებისმიერი წესდება, რომელიც მას აღწერს. კინოვია არის საძმო, სადაც ყველაფერი საერთოა, ტრაპეზიც, შრომაც და ლოცვაც, წინამძღვრის ხელმძღვანელობით, როგორც იგი ღირსმა პახუმიმ ეგვიპტეში დააფუძნა, წმიდა ბასილი დიდმა წესები მისცა, ღირსმა თეოდორე სტუდიელმა კი ბიზანტიური სახე. ლავრა, როგორც ღირსმა საბა განწმენდილმა თავისი იუდეის უდაბნოში აღაშენა, ბერებს ეკლესიის ირგვლივ მიმოფანტულ კელიებში ასახლებს და შაბათ-კვირას ერთად კრებს. სკიტი ცენტრალური ეკლესიის გარშემო პატარა სახლების სოფელია; კელია ერთი სახლია თავისი ბერითა და ერთი ან ორი მოწაფით; განდეგილი კი მარტო ცხოვრობს, როგორც ზოგი დღესაც ცხოვრობს ათონის სამხრეთ კიდის კლდეებში. იდიორითმული წესი, როცა თითოეულ ბერს საკუთარი ქონება და საკუთარი ტრაპეზი ჰქონდა, ათონზე გვიან შუა საუკუნეებში გავრცელდა და იქ 1992 წელს დასრულდა, როცა უკანასკნელი ასეთი მონასტერი საერთო ცხოვრებას დაუბრუნდა.მნიშვნელოვანიმონაზვნობაოპტინის სავანე (ოპტინა პუსტინი)ცნობილი რუსული მონასტერი კალუგის მხარეში, განთქმული XIX საუკუნის სულიერი მოძღვრობის (სტარჩესტვოს) ტრადიციით. ისეთ ბერებთან, როგორებიც იყვნენ ლეონიდე, მაკარი, ამბროსი და ნექტარი, ყოველი წოდების მომლოცველები მიდიოდნენ: მათ ეწვივნენ დოსტოევსკიც, გოგოლიც და ტოლსტოიც. „ძმები კარამაზოვების“ მამა ზოსიმას სახე ბერ ამბროსიზეა აგებული. საბჭოთა ეპოქის მიწურულს მონასტერი კვლავ გაიხსნა.მნიშვნელოვანიმონაზვნობასამება-სერგის ლავრარუსული მართლმადიდებლობის სულიერი გული, რომელიც ღირსმა სერგი რადონეჟელმა 1337 წელს მოსკოვის მახლობლად დააარსა. რუსეთის უწმიდესი მონასტერი. ღირსმა სერგიმ დიმიტრი დონელი კულიკოვოს ბრძოლის (1380) წინ დალოცა. აქ დახატა რუბლიოვმა თავისი „სამების“ ხატი. აქ არის მოსკოვის სასულიერო აკადემია. ლავრა, რომელიც 1920 წელს დახურეს და 1946 წელს კვლავ გახსნეს, დღემდე რუსული სულიერების ცენტრად რჩება.მნიშვნელოვანიმონაზვნობაწმიდა ეკატერინეს მონასტერი (სინა)მსოფლიოში უძველესი ქრისტიანული მონასტერი, რომელშიც ცხოვრება არასოდეს შეწყვეტილა; სინის მთის ძირას იმპერატორმა იუსტინიანემ ააშენა (VI საუკუნე). ინახავს ძველი ხელნაწერების მსოფლიოში მეორე უდიდეს კოლექციას (ვატიკანის შემდეგ), მათ შორის სინური კოდექსის ფურცლებს. ინახავს შეუცვლელ ხატებს, რომლებიც ხატმებრძოლეობას გადაურჩა, რადგან მონასტერი მუსლიმთა ხელში მყოფ მიწაზე იდგა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.მონაზვნობამეტეორის მონასტრებიმონასტრები თესალიის ქვიშაქვის სვეტებზე, სადაც განდეგილები XI საუკუნიდან გამოქვაბულებში ცხოვრობდნენ, ხოლო წმიდა ათანასე მეტეორელმა, რომელიც ათონის მთიდან მოვიდა, XIV საუკუნეში დიდი მეტეორონი დააარსა. ოდესღაც ოცზე მეტი იყო; ექვსი დღესაც ცოცხლობს. 1920-იან წლებამდე რამდენიმე მათგანზე ასვლის ერთადერთი გზა თოკის კიბე ან ბადე იყო, რომელსაც ჯალამბარით ზემოთ ეწეოდნენ, და ამბობენ, რომ ბერებმა, როცა ჰკითხეს, თოკს როდის შეცვლიდნენ, უპასუხეს: როცა უფალი მის გაწყვეტას დაუშვებს. იუნესკომ ისინი თავის ნუსხაში 1988 წელს შეიტანა. დღეს ისინი უამრავ სტუმარს იზიდავს და მაინც ინარჩუნებს ღვთისმსახურების წრეს, მარხვებსა და დუმილს, რისთვისაც ასე მაღლა, მიწისაგან შორს აშენდა.მონაზვნობასამონაზვნო აღკვეცაწესი, რომლითაც კაცი ბერად, ქალი კი მონაზვნად იქმნება: მას თმას ჯვრისებრ აკვეცენ, როგორც მთელი თავის პირველ შესაწირავს. აღკვეცა საფეხურებად მიმდინარეობს. მორჩილი რასოფორი ხდება: იღებს შავ სამოსელს და, ჩვეულებრივ, ახალ სახელს, აღთქმების გარეშე. მცირე სქემას მოაქვს მორჩილების, უბიწოებისა და უქონლობის აღთქმები, მანტია და სკვნილი, რომელსაც წესი სულიერ მახვილს უწოდებს. დიდი სქემა, რომელსაც ზოგი მხოლოდ სიკვდილის წინ იღებს, სრული ანგელოზებრივი სახეა. ამ მსახურებას მეორე ნათლისღებად მოიხსენიებენ, რადგან აღკვეცილი განიბანება ყოველივესაგან, რაც მანამდე იყო, და თავიდან იწყებს, ეკლესია კი მასზე გალობს უძღები შვილის იგავს და მამას, რომელიც მის შესახვედრად გაიქცა.