ესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრება
8 თემა
მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებააპოკატასტასისი (საყოველთაო აღდგენა)მოძღვრება, რომლის თანახმადაც დასასრულს ყველა გონიერი ქმნილება, ეშმაკთა ჩათვლით, აღდგება და სასჯელი დასრულდება. იგი უპირველეს ყოვლისა ორიგენეს სახელს უკავშირდება და ამ სახით დაიგმო: იუსტინიანეს დროს კონსტანტინოპოლში გამოცემული ანათემები, რომლებიც V მსოფლიო საეკლესიო კრებამაც შეითვისა, სულთა წინარეარსებობასა და აღდგენას ერთად ასახელებს, რადგან ორიგენესთან ისინი ერთმანეთს განუყოფლად ეკუთვნის. სირთულე, რომელსაც ეკლესია არასოდეს მალავდა, ისაა, რომ წმიდა გრიგოლ ნოსელი საყოველთაო აღდგენის ენას იყენებს და ამასთან წმიდანი და II მსოფლიო საეკლესიო კრების მამაა. მართლმადიდებლური გზა არც მისი ტექსტის შესწორებაა და არც ამ საკითხში მისთვის მიყოლა: დაგმობილია ორიგენისტული სისტემა, და ეკლესია ყველასთვის ლოცულობს, მაგრამ უარს ამბობს აღუთქვას ის, რაც მას არ ეუწყა.მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებაესქატოლოგია (მოძღვრება უკანასკნელთა შესახებ)ის, რასაც ეკლესია დასასრულის შესახებ აღიარებს. მრწამსის თანახმად, ქრისტე კვლავ მოვა დიდებით განსჯად ცოცხალთა და მკვდართა, და მისი სუფევა არ დასრულდება, ჩვენ კი მოველით მკვდრეთით აღდგომასა და მერმისი საუკუნის ცხოვრებას. მართლმადიდებლობა ასწავლის კერძო სამსჯავროს სიკვდილისას და საყოველთაო აღდგომასა და საშინელ სამსჯავროს მეორედ მოსვლისას, და შეგნებულად თავს იკავებს იმის დაწვრილებით აღწერისგან, რაც მათ შორისაა.მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებალოცვა გარდაცვლილთათვისეკლესია ლოცულობს თავისი მიცვალებულებისთვის და ასე იყო თავიდანვე: გარდაცვლილებს ყოველ ლიტურგიაზე მოიხსენიებენ, პროსკომიდიაზე მათთვის სეფისკვერიდან ნაწილებს იღებენ, ხოლო მოსახსენიებელი მსახურებანი, პანაშვიდი და მიცვალებულთა სამწმიდაო (ლიტია), სრულდება მესამე, მეცხრე და მეორმოცე დღეს და წლისთავზე. აკურთხებენ და მიირთმევენ მოხარშულ ხორბალს, კოლიოს, რადგან მარცვალი უნდა ჩავარდეს მიწაში და მოკვდეს. მართლმადიდებლობა ადასტურებს, რომ ეს ლოცვები გარდაცვლილებს ეხმარება, და არ განმარტავს, როგორ: იგი უარს ამბობს აღწეროს მექანიზმი, განწმენდის ადგილი ან დასაკმაყოფილებელი საზღაურის ტარიფი, და ამტკიცებს, რომ გარდაცვლილთა მდგომარეობა საბოლოოდ არ არის განსაზღვრული საშინელ სამსჯავრომდე.მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებარატომ არ არსებობს სალხინებელიმართლმადიდებლობა ლოცულობს გარდაცვლილთათვის და სწამს, რომ ამ ლოცვებს ძალა აქვს, მაგრამ სალხინებელი არასოდეს უსწავლებია. ლათინური მოძღვრება გულისხმობს დროებითი სასჯელის ადგილს, სადაც შენდობის შემდეგაც დარჩენილი დაკმაყოფილების ვალი იფარება, და მისი თითოეული ნაწილი უცხოა მართლმადიდებლური აზროვნებისთვის: რომ ცოდვა ტოვებს სასჯელის გარკვეულ ოდენობას, რომელიც უნდა მოიხადო; რომ სასჯელის მოხდა ცალკე ადგილას ხდება; და რომ მისი ხანგრძლივობის გამოანგარიშება ან ინდულგენციით შემოკლება შეიძლება. მართლმადიდებლობა სანაცვლოდ ლაპარაკობს სულებზე, რომლებიც სამსჯავროს ელიან იმის წინასწარ განცდაში, რაც მოდის, ეკლესიის ლოცვებით შეწეულნი, და მეტის თქმაზე უარს ამბობს. წმიდა მარკოზ ეფესელი ფლორენციის კრებაზე სწორედ ამას ამტკიცებდა და ხელის მოწერაზე უარი თქვა.მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებასაყოველთაო აღდგომამეორედ მოსვლისას ყველა მკვდარი სხეულებრივად აღდგება და არა მხოლოდ სულიერად. აღდგომილი სხეული გარდაიქმნება და უხრწნელი იქნება (1 კორ. 15). მთელი ადამიანი, სხეული და სული, მონაწილეობს ან ღმერთთან მარადიულ ზიარებაში (სამოთხე), ან ღმერთისგან განშორებაში (ჯოჯოხეთი). ამიტომაც მოითხოვს მართლმადიდებლობა დაჟინებით მიცვალებულის მიწას მიბარებას და არა კრემაციას.მნიშვნელოვანიესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებაქრისტეს მეორედ მოსვლამართლმადიდებლური ესქატოლოგია აღიარებს ქრისტეს ხილულ, დიდებით დაბრუნებას ისტორიის დასასრულს. მრწამსი ამბობს: „და კუალად მომავალ-არს დიდებით, განსჯად ცხოველთა და მკუდართა, რომლისა სუფევისა არა არს დასასრულ“. მართლმადიდებლობა ერიდება უკანასკნელი ჟამის შესახებ დაწვრილებით ვარაუდებს და უარყოფს ქილიაზმს (1000-წლიან მიწიერ სამეფოს). ყურადღება სინანულით მზადყოფნაზეა გამახვილებული.ესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებასაჰაერო საზვერეებითხრობა იმის შესახებ, რასაც სული სიკვდილის შემდეგ ხვდება: ზემოთ სვლა ჰაერის გავლით, როცა ეშმაკები ბრალდებებს აყენებენ, ცოდვა ცოდვაზე, სულის წამყვანი ანგელოზები კი პასუხად წარმოადგენენ იმას, რაც მონანიებულია. მისი უძველესი მოწმე წმიდა ათანასე დიდია, რომელიც მოგვითხრობს, როგორ იხილა ლოცვისას აღტაცებულმა ღირსმა ანტონიმ, რომ ჰაერში მიჰყავდათ, გზაზე კი სასტიკი და საშინელი არსებები ედგნენ და მისი ცხოვრების ანგარიშს მოითხოვდნენ. ყველაზე სრულად იგი ღირსი ბასილი ახლის ცხოვრებაშია მოთხრობილი, სადაც ნეტარი თეოდორა აღწერს, როგორ გაიარა ოცი საზვერე, და ეკლესია მას ყოველ შაბათს, შუაღამის მსახურებაზე, ლოცვად აღავლენს მოწამე ევსტრატის სიტყვებით, რომლებიც ქვემოთაა მოცემული. სულის განსვლისადმი მიძღვნილი ერთი ჰომილია მას ვრცლად გადმოსცემს და დიდხანს იბეჭდებოდა სლავურ დავითნში წმიდა კირილე ალექსანდრიელის სახელით, თუმცა მისი არ არის; XIX საუკუნეში მას იცავდნენ წმიდა ეგნატე ბრიანჩანინოვი და წმიდა თეოფანე დაყუდებული, და წმიდა თეოფანე აფრთხილებდა, რომ რაოდენ უაზროდაც უნდა ეჩვენებოდეს საზვერეები ამა სოფლის ბრძენთ, მათ გავლას ვერც ისინი ასცდებიან. ამავე დროს იგი ეკლესიის შიგნით სერიოზულად სადავოა, და ორივე ჭეშმარიტია. არცერთ კრებას იგი არ განუსაზღვრავს, არცერთი მრწამსი მას არ ახსენებს, და მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველები ერთმანეთს არ ეთანხმებიან იმაში, რამდენად არის იგი ხილვა, ხილვათა ენით გადმოცემული. ეს საიტი მას ტრადიციის ძლიერ ნაკადად აღნიშნავს, არა დოგმატად და არა იმად, რისი წარმოდგენაც ვინმეს ევალება.ესქატოლოგია და საიქიო ცხოვრებაკერძო სამსჯავრო და საზვერეებისიკვდილისას სული კერძო სამსჯავროს გადის. ზოგიერთი მართლმადიდებლური გადმოცემა აღწერს „საჰაერო საზვერეებს“ (ტელონიებს), სადაც ეშმაკები სულს ბრალს სდებენ, ანგელოზები კი იცავენ. ეს ოფიციალური დოგმატი არ არის, არამედ პატრისტიკულ და აგიოგრაფიულ ლიტერატურაში ფართოდ გავრცელებული სწავლებაა. საბოლოო მდგომარეობა საშინელ სამსჯავროზე განისაზღვრება.