უდაბნოს მამები და დედები

კაცები და ქალები, რომლებიც III საუკუნის მიწურულიდან ეგვიპტის, პალესტინისა და სირიის უდაბნოებში გავიდნენ, რათა მხოლოდ ღმრთისთვის ეცხოვრათ, და, როგორც წმიდა ათანასე წერს, უდაბნო ქალაქად აქციეს. ყველაზე შორს ღირსი ანტონი წავიდა და ყველაზე დიდხანს დარჩა, ხოლო მისმა ცხოვრებამ, რომელიც ათანასემ დაახლოებით 360 წელს დაწერა, ეს იდეალი მთელ ქრისტიანულ სამყაროში გაავრცელა. მათ ირგვლივ წარმოიშვა ცხოვრების სამი წესი, რომელსაც ეკლესია დღემდე იცავს: განდეგილი მარტოდმარტო, როგორც ანტონი; მცირე საძმო ბერის გარშემო, როგორც სკიტეში ღირსი მაკარის დროს; და საძმო წესდების ქვეშ, როგორც იგი ღირსმა პახუმიმ თებაიდაში დააფუძნა. მამებთან ერთად დედებიც იყვნენ, მათ შორის სინკლიტიკია, სარა და თეოდორა. რასაც ისინი ასწავლიდნენ, თქმულებების სახით გადმოიცა, მოკლე და პირდაპირი, რომლებიც V საუკუნეში შეიკრიბა აპოფთეგმატაში, უდაბნოს მამათა გამონათქვამებში; პალადიმ ჩაწერა ის, რაც მათ შორის იხილა, ღირსმა იოანე კასიანემ კი მათი სწავლება დასავლეთს მიუტანა. მართლმადიდებლური სულიერების თითქმის ყოველი მომდევნო სიტყვა, ვნებებზე, ფხიზლობაზე, სიმდაბლეზე, მათი სიტყვიდან იწყება.