Οι Ιεροί Κανόνες Ζ΄ Οικουμενική Κανόνας 22
Κανόνας 22 Για τη συνεστίαση με γυναίκες, για λαϊκούς, μοναχούς και κληρικούς
Κανόνες τῆς ἐν Νικαίᾳ Ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Ζ´ Συνόδου
Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος · Νίκαια, 787 · συγκλήθηκε από την αυτοκράτειρα Ειρήνη και τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ΣΤ΄ · Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (Νίκαια, 787) στον χάρτη
Το να αναθέτει κανείς τα πάντα στον Θεό, και να μη δουλώνεται στα δικά του θελήματα, είναι μεγάλο πράγμα. Διότι «είτε εσθίετε, είτε πίνετε», λέει ο θείος Απόστολος, «πάντα εις δόξαν Θεού ποιείτε». Και ο Χριστός, ο Θεός μας, στα Ευαγγέλιά του έχει προστάξει να αποκόπτονται οι αρχές των αμαρτημάτων· διότι δεν τιμωρείται από αυτόν μόνο η μοιχεία, αλλά έχει καταδικαστεί και η κίνηση του λογισμού προς το εγχείρημα της μοιχείας, καθώς λέει: «Ο εμβλέψας γυναίκα προς το επιθυμήσαι αυτής, ήδη εμοίχευσεν αυτήν εν τη καρδία αυτού». Διδαγμένοι λοιπόν από εδώ, οφείλουμε να καταρρίπτουμε τους λογισμούς. Διότι, «ει και πάντα έξεστιν, αλλ’ ου πάντα συμφέρει», όπως διδασκόμαστε από την αποστολική φωνή. Είναι λοιπόν αναγκαίο για κάθε άνθρωπο να τρώει για να ζει. Και για όσους μεν ο βίος είναι βίος γάμου και τέκνων και λαϊκής κατάστασης, το να τρώνε μαζί άνδρες και γυναίκες είναι από τα αδιάβλητα, αρκεί να προσφέρουν την ευχαριστία σε εκείνον που δίνει την τροφή· όχι με κάποιες θεατρικές πρακτικές, δηλαδή σατανικά άσματα και κιθάρες και πορνικά λυγίσματα, εναντίον των οποίων έρχεται η προφητική κατάρα που λέει έτσι: «Ουαί οι μετά κιθάρας, και ψαλτηρίου, τον οίνον πίνοντες, τα δε έργα Κυρίου ουκ εμβλέπουσι, και τα έργα των χειρών αυτού ου κατανοούσι». Και αν ποτέ υπάρξουν τέτοιοι ανάμεσα στους Χριστιανούς, να διορθώνονται· αν όμως όχι, να ισχύουν γι’ αυτούς όσα εκτέθηκαν κανονικά από εκείνους που ήταν πριν από εμάς. Για όσους όμως ο βίος είναι ησύχιος και μοναχικός, εκείνος που δεσμεύτηκε στον Κύριο τον Θεό να σηκώσει μονήρη ζυγό θα καθίσει κατά μόνας και θα σιωπήσει. Αλλά και για όσους διάλεξαν τον ιερατικό βίο, δεν επιτρέπεται καθόλου να τρώνε κατ’ ιδίαν μαζί με γυναίκες, εκτός ίσως μαζί με κάποιους θεοφοβούμενους και ευλαβείς άνδρες και γυναίκες, ώστε και η ίδια η συνεστίαση να οδηγεί σε πνευματική οικοδομή. Και το ίδιο να κάνει και με τους συγγενείς. Αν όμως πάλι συμβεί σε οδοιπορία μοναχός ή ιερατικός άνδρας να μην έχει μαζί του τα αναγκαία για τις ανάγκες του, και θέλει, λόγω της ανάγκης, να καταλύσει είτε σε πανδοχείο είτε στο σπίτι κάποιου, να έχει άδεια να το κάνει αυτό, αφού η ανάγκη πιέζει, μόνο με ευλάβεια.
Θεῷ μὲν τὸ πᾶν ἀνατίθεσθαι, καὶ οὐ τοῖς ἰδίοις θελήμασι δουλοῦσθαι, μέγα χρῆμα τυγχάνει. Εἴτε γὰρ ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, ὁ θεῖος Ἀπόστολός φησι, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Χριστὸς δὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις αὐτοῦ, τὰς ἀρχὰς τῶν ἁμαρτημάτων ἐκκόπτειν προστέταχεν· οὐ γὰρ ἡ μοιχεία μόνον παρ᾿ αὐτοῦ κολάζεται, ἀλλὰ καὶ ἡ κίνησις τοῦ λογισμοῦ πρὸς τὴν τῆς μοιχείας ἐγχείρησιν κατακέκριται· λέγοντος αὐτοῦ· Ὁ ἐμβλέψας γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Ἔνθεν οὖν μαθητευθέντες, λογισμοὺς ὀφείλομεν καθαιρεῖν. Εἰ γὰρ καὶ πάντα ἔξεστιν, ἀλλ᾿ οὐ πάντα συμφέρει, ὡς ἐξ ἀποστολικῆς φωνῆς διδασκόμεθα. Ἐπανάγκες οὖν ἐστι παντὶ ἀνδρὶ διὰ τὸ ζῇν ἐσθίειν. Καὶ οἷς μὲν ὁ βίος ἐστὶ γάμου, καὶ τέκνων, καὶ λαϊκῆς διαθέσεως, ἀναμὶξ ἐσθίειν ἄνδρας καὶ γυναῖκας, τῶν ἀδιαβλήτων ἐστί, μόνον τῷ διδόντι τροφὴν τὴν εὐχαριστίαν προσάγοντας· μὴ μετά τινων θυμελικῶν ἐπιτηδευμάτων, εἴτουν σατανικῶν ᾀσμάτων, κιθαρῶν τε, καὶ πορνικῶν λυγισμάτων, οἷς ἐπέρχεται ἡ προφητικὴ ἀρά, οὑτωσὶ λέγουσα· Οὐαὶ οἱ μετὰ κιθάρας, καὶ ψαλτηρίου, τὸν οἶνον πίνοντες, τὰ δὲ ἔργα Κυρίου οὐκ ἐμβλέπουσι, καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ οὐ κατανοοῦσι. Καὶ εἴπου ποτὲ εἶεν τοιοῦτοι ἐν τοῖς Χριστιανοῖς, διορθούσθωσαν· εἰ δὲ μή γε, κρατείτωσαν ἐπ᾿ αὐτοῖς τὰ παρὰ τῶν πρὸ ἡμῶν κανονικῶς ἐκτεθέντα. Οἷς δὲ ὁ βίος ἐστὶν ἡσύχιος καὶ μονότροπος, ὁ συνταξάμενος Κυρίῳ τῷ Θεῷ ζυγὸν μονήρη ἆραι, καθίσεται κατὰ μόνας καὶ σιωπήσει. Ἀλλὰ μὴν καὶ τοῖς ἱερατικὸν ἐκλεξαμένοις βίον, οὐδόλως ἔξεστι κατ᾿ ἰδίαν γυναιξὶ συνεσθίειν, εἰ μή που μετά τινων θεοφόβων καὶ εὐλαβῶν ἀνδρῶν, καὶ γυναικῶν· ἵνα καὶ αὐτὴ ἡ συνεστίασις πρὸς κατόρθωσιν πνευματικὴν ἀπάγῃ. Καὶ ἐπὶ συγγενῶν δὲ τὸ αὐτὸ ποιείτω. Εἰ δὲ καὶ αὖθις ἐν ὁδοιπορίᾳ συμβῇ τὰ τῆς ἀναγκαίας χρείας μὴ ἐπιφέρεσθαι μοναχόν, ἢ ἱερατικὸν ἄνδρα, καὶ διὰ τὸ ἀναγκαῖον καταλῦσαι βούλεται, εἴτε ἐν πανδοχείῳ, εἴτε ἐν οἴκῳ τινός, ἄδειαν ἔχειν αὐτὸν τοῦτο ποιεῖν, ὡς τῆς χρείας κατεπειγούσης, μόνον μετ᾿ εὐλαβείας.
Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος, οι κανόνες
Απόδοση στη νέα ελληνική: του ίδιου του ιστότοπου, από το πρωτότυπο που βρίσκεται δίπλα. Πρωτότυπο: το κείμενο του Πηδαλίου, όπως μεταγράφηκε στο users.uoa.gr/~nektar και διορθώθηκε εδώ. Σχετικά με αυτά τα κείμενα.