Η χάρη είναι άκτιστη

Στην Ορθοδοξία η χάρη δεν είναι ένα κτιστό δώρο που ο Θεός κατασκευάζει και παραδίδει. Είναι ο ίδιος ο Θεός, στις άκτιστες ενέργειές Του, που δίνεται στα κτίσματά Του: το φως του Θαβώρ, το πυρ της Πεντηκοστής και η χάρη των Μυστηρίων είναι ο Θεός που μεταδίδει τον εαυτό Του, όχι κάποια οντότητα που παράγεται γι’ αυτόν τον σκοπό. Αυτό απορρέει από τη διάκριση ουσίας και ενεργειών, και είναι το σημείο όπου η ορθόδοξη και η σχολαστική θεολογία διίστανται πιο έντονα, αφού μια κτιστή χάρη δεν μπορεί ποτέ να είναι παρά κάτι ανάμεσα στον Θεό και στην ψυχή. Η θέωση εξαρτάται ολοκληρωτικά από αυτό: ένα κτίσμα δεν μπορεί να γίνει κοινωνός της θείας φύσεως παίρνοντας κάτι κτιστό.