Θέωση

Ο σκοπός της ανθρώπινης ζωής κατά την ορθόδοξη αντίληψη: να γίνει ο άνθρωπος κατά χάριν ό,τι είναι ο Θεός κατά φύσιν. Η Γραφή την περιγράφει ως το να γίνουμε «θείας κοινωνοὶ φύσεως» (Β΄ Πέτρ. 1, 4), και ο Χριστός παραθέτει τον ψαλμό που λέει «θεοί ἐστε» (Ψαλμ. 81, 6· Ιω. 10, 34)· οι Πατέρες τη συνόψισαν στη φράση που έκανε γνωστή ο Μέγας Αθανάσιος: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν» (Περί της ενανθρωπήσεως του Λόγου 54). Δεν είναι απορρόφηση ούτε αλλαγή ουσίας: ο άνθρωπος μένει άνθρωπος και κτίσμα, και γεμίζει από τον Θεό όπως το σίδερο μέσα στη φωτιά γεμίζει από φωτιά χωρίς να πάψει να είναι σίδερο. Είναι μετοχή στις άκτιστες ενέργειες του Θεού, που είναι ο ίδιος ο Θεός που δίνεται, και όχι στην ουσία Του, στην οποία κανένα κτίσμα δεν μετέχει. Αρχίζει στο Βάπτισμα και στο Χρίσμα, τρέφεται στη Θεία Ευχαριστία και πραγματώνεται με την τήρηση των εντολών, την προσευχή και την αγάπη· η Μεταμόρφωση είναι η εικόνα της. Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής λέει ότι ο Θεός και ο άνθρωπος είναι παραδείγματα ο ένας του άλλου.