Κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού

«Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν», λέει η Γένεση (1, 26), και οι Πατέρες έδωσαν μεγάλη σημασία στις δύο λέξεις. Από τον Άγιο Ειρηναίο και έπειτα, πολλοί ερμήνευσαν την εικόνα ως ό,τι έχει κάθε άνθρωπος από τη δημιουργία του (το λογικό, την ελευθερία, την ικανότητα κοινωνίας με τον Θεό) και την ομοίωση ως τον σκοπό για τον οποίο υπάρχει η εικόνα, δηλαδή να γίνει ο άνθρωπος όμοιος με τον Θεό, που είναι η θέωση. Ένας από αυτούς έγραψε ότι το πρώτο το έχουμε από τη δημιουργία, ενώ το δεύτερο το αποκτούμε με την ελεύθερη προαίρεσή μας. Δεν διέκριναν όλοι οι Πατέρες τις δύο λέξεις με αυτόν τον τρόπο, όλοι όμως δίδαξαν ότι η εικόνα σκοτεινιάζει από την αμαρτία αλλά ποτέ δεν καταστρέφεται, και ότι ο Χριστός, η αληθινή Εικόνα του Πατέρα, ήρθε να την αποκαταστήσει. Η εικόνα δεν είναι ένα μέρος του ανθρώπου αλλά ολόκληρος ο άνθρωπος, σώμα και ψυχή, και η Εκκλησία πράττει ανάλογα: στη Θεία Λειτουργία ο διάκονος θυμιάζει τις εικόνες και έπειτα τον λαό, γιατί είναι κι αυτοί εικόνες.