Η μυστική θεολογία της Ανατολικής Εκκλησίας

Το βιβλίο του Βλαδίμηρου Λόσκι, που εκδόθηκε στα γαλλικά στο Παρίσι το 1944 και στα αγγλικά το 1957, και για πολλούς αναγνώστες στη Δύση η πρώτη παρουσίαση της ορθόδοξης θεολογίας με τους δικούς της όρους. Η εναρκτήρια θέση του διέπει όλα τα υπόλοιπα: δεν υπάρχει χριστιανική μυστική εμπειρία χωρίς θεολογία, και πάνω απ’ όλα δεν υπάρχει θεολογία χωρίς μυστική εμπειρία. Από εκεί προχωρεί στην αποφατική οδό του Αρεοπαγίτη, στην Τριάδα ως θεμέλιο των πάντων, στη διάκριση ανάμεσα στην ουσία του Θεού και τις ενέργειές Του, στο πρόσωπο σε αντιδιαστολή προς τη φύση, στο έργο του Υιού και στο έργο του Πνεύματος, και στη θέωση ως σκοπό του όλου. Ο Λόσκι έγραψε ως τέκνο της ρωσικής διασποράς και επικριτής της σοφιολογίας του π. Σεργίου Μπουλγκάκοφ, και μαζί με τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκυ διαμόρφωσε την επιστροφή στους Πατέρες που σημάδεψε την ορθόδοξη θεολογία του 20ού αιώνα. Μεταγενέστεροι ορθόδοξοι μελετητές βρήκαν την αντιπαράθεση Ανατολής και Δύσεως που κάνει υπερβολικά αιχμηρή σε ορισμένα σημεία, και το είπαν χωρίς να πάψουν να τον διαβάζουν.