Αγιογραφία και εκκλησιαστική τέχνη
Κύριες τεχνοτροπίες της αγιογραφίας
Οι τρόποι με τους οποίους ιστορήθηκαν οι εικόνες μέσα σε μία παράδοση, όλοι δεμένοι με τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες εορτές και τον ίδιο κανόνα. Το Βυζάντιο καθόρισε τις μορφές, από τους αιώνες της Μακεδονικής δυναστείας και των Κομνηνών ως την παλαιολόγεια ζωγραφική του δέκατου τέταρτου αιώνα, με την κίνηση και το φως της. Το Νόβγκοροντ ζωγράφισε με καθαρό χρώμα και τολμηρή γραμμή, και η Μόσχα έδωσε στην παράδοση τον Θεοφάνη τον Έλληνα, τον Ανδρέα Ρουμπλιόφ και τον Διονύσιο. Μετά το 1453 οι Κρητικοί ζωγράφοι, ανάμεσά τους ο Θεοφάνης ο Κρης, κράτησαν ζωντανό τον βυζαντινό τρόπο υπό τη Βενετία και τον δίδαξαν στο Άγιον Όρος, ενώ η Σερβία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Γεωργία του έδωσαν η καθεμιά τη δική της απόχρωση. Τον δέκατο όγδοο και τον δέκατο ένατο αιώνα μεγάλο μέρος της ζωγραφικής στράφηκε προς τον νατουραλισμό της δυτικής τέχνης, και ο εικοστός αιώνας την έστρεψε πίσω: ο Φώτης Κόντογλου στην Ελλάδα και ο Λεωνίδ Ουσπένσκυ στο Παρίσι επέστρεψαν στα παλαιά πρότυπα και στους παλαιούς λόγους που τα γέννησαν.
Πηγές
- Constantine Cavarnos, Guide to Byzantine Iconography
- Leonid Ouspensky & Vladimir Lossky, The Meaning of Icons
- Photios Kontoglou, Ekphrasis (1960)
- Leonid Ouspensky, Theology of the Icon