Αγία Σοφία

Η Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, αφιερωμένη στην Αγία Σοφία του Θεού, που είναι ο Χριστός. Ο Ιουστινιανός την έχτισε σε πέντε χρόνια και την εγκαινίασε το 537, αφού ο προηγούμενος ναός είχε καεί στη Στάση του Νίκα· οι αρχιτέκτονές της, ο Ανθέμιος ο Τραλλιανός και ο Ισίδωρος ο Μιλήσιος, ύψωσαν έναν τρούλο που, κατά τον Προκόπιο, έμοιαζε να κρέμεται από τον ουρανό με χρυσή αλυσίδα. Ο τρούλος έπεσε το 558 και ξαναχτίστηκε ψηλότερος. Επί εννέα αιώνες ήταν ο καθεδρικός ναός του Οικουμενικού Πατριάρχη και το πρότυπο της ορθόδοξης λατρείας: η λειτουργική της τάξη έγινε τάξη ολόκληρης της Εκκλησίας, και μέσα στον ναό αυτόν οι απεσταλμένοι του ηγεμόνα Βλαδίμηρου δεν ήξεραν αν βρίσκονταν στον ουρανό ή στη γη. Οι Σταυροφόροι τη λεηλάτησαν το 1204. Στις 29 Μαΐου 1453 έγινε τέμενος, και με τον καιρό τα ψηφιδωτά της καλύφθηκαν με κονίαμα· το 1934 έγινε μουσείο, οπότε πολλά από αυτά αποκαλύφθηκαν, και το 2020 ξανά τέμενος, παρά τις διαμαρτυρίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των Ορθοδόξων Εκκλησιών σε όλο τον κόσμο.