Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία και η Ορθοδοξία

Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία της Ανατολής, από τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης το 330 ως την Άλωσή της το 1453, της οποίας οι κάτοικοι δεν αποκαλούσαν ποτέ τους εαυτούς τους αλλιώς παρά Ρωμαίους. Ήταν ο κόσμος μέσα στον οποίο πήρε τη μορφή της η Ορθοδοξία: οι αυτοκράτορες συγκαλούσαν τις Οικουμενικές Συνόδους, ο Ιουστινιανός έχτισε την Αγία Σοφία και διατύπωσε στην έκτη Νεαρά του το ιδεώδες μιας συμφωνίας ανάμεσα στην ιερωσύνη και τη βασιλεία, δύο δώρα του Θεού από μία πηγή, το καθένα με το δικό του έργο. Το ιδεώδες προδόθηκε συχνά, από εικονομάχους αυτοκράτορες και από αυτοκράτορες που επέβαλαν ενώσεις στην Εκκλησία, και η Εκκλησία αντιστάθηκε στον θρόνο περισσότερες από μία φορές. Η αυτοκρατορία έστειλε τους Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο στους Σλάβους, και η λειτουργική τάξη της Μεγάλης της Εκκλησίας έγινε η τάξη ολόκληρου του ορθόδοξου κόσμου. Το τέλος της δεν σήμανε το τέλος της Εκκλησίας της: υπό τους Οθωμανούς και στις σλαβικές χώρες, η Εκκλησία συνέχισε να ζει σε αυτό που ονομάστηκε Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο.