ეკლესიის ისტორია
კონსტანტინოპოლის დაცემა (1453)
ქალაქის აღება ოსმალთა სულთან მეჰმედ II-ის მიერ 1453 წლის 29 მაისს, სამშაბათს, შვიდკვირიანი ალყის შემდეგ, რამაც აღმოსავლეთში რომის იმპერიას ბოლო მოუღო. უკანასკნელი იმპერატორი, კონსტანტინე XI პალეოლოგი, ქალაქის კედლებთან ბრძოლაში დაეცა, და მისი ცხედარი ვერასოდეს ამოიცნეს. წინა ღამით ბერძნები და ლათინები ერთად ლოცულობდნენ აია-სოფიაში, რომელსაც ხალხის უმრავლესობა მას შემდეგ ერიდებოდა, რაც წინა წლის დეკემბერში იქ ფლორენციის უნია გამოცხადდა. ქალაქი გაძარცვეს, დიდი ეკლესია კი მეჩეთად აქციეს. შემდეგ მეჰმედმა წმიდა მარკოზ ეფესელის მოწაფე, უნიის მოწინააღმდეგე გენადი სქოლარიოსი 1454 წელს პატრიარქად და იმპერიის ყველა მართლმადიდებლის მეთაურად დაადგინა, და ასე საპატრიარქო თითქმის ხუთი საუკუნის მანძილზე დამორჩილებული ერის ეკლესიად გადარჩა. ბერძნები სამშაბათს დღემდე უიღბლო დღედ მიიჩნევენ. აია-სოფია 1934 წელს მუზეუმად იქცა, 2020 წელს კი კვლავ მეჩეთად.
წყაროები
- Doukas, Decline and Fall of Byzantium (Orthodox Byzantine historian, eyewitness era)
- Timothy Ware, The Orthodox Church archive.org, სათხოვრად
- Laonikos Chalkokondyles, Histories (Byzantine historian, 15th c.)
- George Sphrantzes, Chronicle