ეკლესიის ისტორია
მართლმადიდებლობა ოსმალთა ბატონობის ქვეშ
ოთხ საუკუნეზე მეტი, როცა ბალკანეთის, მცირე აზიისა და ახლო აღმოსავლეთის მართლმადიდებლები ოსმალეთის სულთნების ქვეშევრდომნი იყვნენ, კონსტანტინოპოლის დაცემიდან იმ დრომდე, როცა ბალკანეთის ერებმა, ერთიმეორის მიყოლებით, XIX საუკუნის განმავლობაში და 1912 წლის ბალკანეთის ომებში თავისუფლება მოიპოვეს. სულთანმა მსოფლიო პატრიარქი იმპერიის ყველა მართლმადიდებლის, რუმ-მილეთის, მეთაურად დაადგინა, და იგი მათთვის როგორც სულიერ, ისე სამოქალაქო საქმეებში აგებდა პასუხს; ამან ეკლესიას მისცა როგორც დაცული ადგილი, ისე პოლიტიკური ტვირთი: პატრიარქებს ნებისმიერ დროს აყენებდნენ ტახტიდან, გრიგოლ V კი 1821 წელს ჩამოახრჩვეს. ქრისტიანები უფრო მძიმე გადასახადებს იხდიდნენ, იარაღის ტარება ეკრძალებოდათ, ბალკანეთში კი ბავშვთა ხარკის წესით ვაჟებს აძლევდნენ. ისინი, ვინც ისლამის მიღებაზე უარის თქმისთვის ან ქრისტეს უარყოფის შემდეგ მასთან დაბრუნებისთვის მოკლეს, ახალმოწამენი არიან. ეკლესიამ შეინარჩუნა სარწმუნოება, ენა და სკოლები, ამ ხანის მიწურულს კი კოლივადებმა, მათ შორის წმიდა ნიკოდიმოს მთაწმიდელმა და წმიდა მაკარი კორინთელმა, მას „ფილოკალია“ მისცეს.
წყაროები
- Timothy Ware, The Orthodox Church (Ch. 5-7: the Ottoman centuries) archive.org, სათხოვრად
- Ecumenical Patriarchate Historical Archives
- St. Nikodemos the Hagiorite and St. Macarius of Corinth, The New Martyrologion (1799)