ეკლესიის ისტორია
დიდი განხეთქილება (1054)
განხეთქილება რომის ეკლესიასა და აღმოსავლეთის მართლმადიდებელ ეკლესიებს შორის, რომელიც 1054 წლით თარიღდება, თუმცა საუკუნეების მანძილზე მზადდებოდა. იმ წლის ივლისში კარდინალმა ჰუმბერტმა აია-სოფიის ტრაპეზზე დადო ბულა პატრიარქ მიქაელ კერულარიოსის ეკლესიიდან განკვეთის შესახებ, კონსტანტინოპოლის კრებამ კი, თავის მხრივ, ლეგატები შეაჩვენა. მის საფუძველში მდებარე დავა უფრო ძველი იყო: დასავლეთში მრწამსისთვის დამატებული ფილიოკვე, რომის კათედრის პრეტენზია მთელ ეკლესიაზე იურისდიქციისა, და არა პატიოსნების პირველობისა პატრიარქებს შორის, და წესჩვეულებათა განსხვავებანი, როგორიცაა უფუარი პური. მორწმუნეთა ცხოვრებაში განხეთქილება რეალური მეოთხე ჯვაროსნულმა ლაშქრობამ გახადა, რომელმაც 1204 წელს კონსტანტინოპოლი ააოხრა და იქ ლათინი პატრიარქი დასვა. 1274 წელს ლიონსა და 1439 წელს ფლორენციაში გამოცხადებული უნიები მართლმადიდებელმა ერმა უარყო, წმიდა მარკოზ ეფესელმა კი ხელი არ მოაწერა. 1965 წელს პაპმა პავლე VI-მ და პატრიარქმა ათენაგორამ 1054 წლის ანათემები მეხსიერებიდან ამოშალეს; ზიარება არ აღდგენილა, რადგან ის საკითხები, რომლებმაც იგი გამოიწვია, დღემდე რჩება.
წყაროები
- Timothy Ware, The Orthodox Church (Ch. 3: The Schism) archive.org, სათხოვრად
- St. Photius the Great, Encyclical to the Eastern Patriarchs (867 AD)
- Metropolitan Hilarion Alfeyev, Orthodox Christianity, Vol. 1
- St. Mark of Ephesus, Encyclical Letter (1440)
- Joint Catholic-Orthodox Declaration of 1965 (Paul VI and Athenagoras)