Α΄ Οικουμενική Σύνοδος

Αν κάποιος, ενώ ήταν άρρωστος, χειρουργήθηκε από γιατρούς ή ευνουχίστηκε από βαρβάρους, αυτός να μένει στον κλήρο. Αν όμως κάποιος, ενώ ήταν υγιής, ευνούχισε τον εαυτό του, αυτός, ακόμη κι αν συγκαταλέγεται στον κλήρο, πρέπει να παυθεί· και από τώρα και στο εξής κανένας από τους τέτοιους δεν πρέπει να προάγεται. Όπως όμως είναι ολοφάνερο ότι αυτό ειπώθηκε για εκείνους που καταπιάνονται εσκεμμένα με το πράγμα και τολμούν να ευνουχίζουν τον εαυτό τους, έτσι, αν κάποιοι ευνουχίστηκαν από βαρβάρους ή από αφέντες, κατά τα άλλα όμως βρίσκονται άξιοι, τους τέτοιους ο κανόνας τούς δέχεται στον κλήρο.

Επειδή πολλά, είτε από ανάγκη είτε αλλιώς με την πίεση των ανθρώπων, έγιναν αντίθετα προς τον εκκλησιαστικό κανόνα, ώστε ανθρώπους που μόλις είχαν προσέλθει στην πίστη από ειδωλολατρικό βίο και είχαν κατηχηθεί σε λίγο χρόνο να τους φέρνουν αμέσως στο πνευματικό λουτρό και, μόλις βαπτιστούν, να τους προάγουν σε επισκοπή ή σε πρεσβυτέριο, φάνηκε καλό να μη γίνεται στο εξής τίποτε τέτοιο· γιατί και χρόνος χρειάζεται για τον κατηχούμενο και, μετά το βάπτισμα, περισσότερη δοκιμασία. Γιατί σαφές είναι το αποστολικό γράμμα που λέει: «Μη νεόφυτον, ίνα μη τυφωθείς εις κρίμα εμπέση, και παγίδα του διαβόλου». Αν όμως, καθώς περνά ο χρόνος, βρεθεί κάποιο ψυχικό αμάρτημα στο πρόσωπό του και αποδειχθεί ένοχος από δύο ή τρεις μάρτυρες, ο τέτοιος να παυθεί από τον κλήρο. Όποιος όμως κάνει αντίθετα προς αυτά, ως αποθρασυνόμενος ενάντια στη μεγάλη σύνοδο, θα κινδυνεύσει ο ίδιος ως προς τη θέση του στον κλήρο.

Η μεγάλη σύνοδος απαγόρευσε εντελώς να επιτρέπεται σε επίσκοπο ή σε πρεσβύτερο ή σε διάκονο ή γενικά σε οποιονδήποτε από όσους είναι στον κλήρο να έχει συνείσακτη γυναίκα, εκτός μόνο από μητέρα ή αδελφή ή θεία ή εκείνα μόνο τα πρόσωπα που έχουν διαφύγει κάθε υποψία.

Ο επίσκοπος πρέπει κατά προτίμηση να καθίσταται από όλους όσους είναι στην επαρχία· αν όμως αυτό είναι δύσκολο, είτε λόγω επείγουσας ανάγκης είτε λόγω του μήκους του δρόμου, αφού συγκεντρωθούν οπωσδήποτε τρεις στο ίδιο μέρος, ενώ και οι απόντες ψηφίζουν μαζί τους και συναινούν με γράμματα, τότε να γίνεται η χειροτονία· η επικύρωση όμως όσων γίνονται να δίνεται σε κάθε επαρχία στον μητροπολίτη.

Σχετικά με όσους έγιναν ακοινώνητοι, είτε από εκείνους που είναι στον κλήρο είτε από εκείνους που είναι στο λαϊκό τάγμα, από τους επισκόπους κάθε επαρχίας, να επικρατεί η απόφαση σύμφωνα με τον κανόνα που ορίζει ότι όσοι αποβλήθηκαν από κάποιους δεν γίνονται δεκτοί από άλλους. Να εξετάζεται όμως μήπως έγιναν αποσυνάγωγοι από μικροψυχία ή φιλονικία ή από κάποια τέτοια δυσαρέσκεια του επισκόπου. Για να γίνεται λοιπόν η πρέπουσα εξέταση του ζητήματος αυτού, φάνηκε καλό να γίνονται κάθε χρόνο, σε κάθε επαρχία, σύνοδοι δύο φορές τον χρόνο· ώστε, όταν όλοι οι επίσκοποι της επαρχίας συγκεντρώνονται μαζί στο ίδιο μέρος, να εξετάζονται τα τέτοια ζητήματα, και έτσι όσοι ομολογουμένως πρόσκρουσαν στον επίσκοπο να θεωρούνται εύλογα ακοινώνητοι από όλους, ωσότου φανεί καλό στην κοινή σύναξη των επισκόπων να εκδώσει υπέρ αυτών φιλανθρωπότερη ψήφο. Οι σύνοδοι να γίνονται η μία πριν από την Τεσσαρακοστή, ώστε, αφού αφαιρεθεί κάθε μικροψυχία, να προσφέρεται το δώρο καθαρό στον Θεό· και η δεύτερη γύρω στην εποχή του φθινοπώρου.

Να επικρατούν τα αρχαία έθιμα, εκείνα στην Αίγυπτο και στη Λιβύη και στην Πεντάπολη, ώστε ο επίσκοπος της Αλεξάνδρειας να έχει την εξουσία πάνω σε όλα αυτά· επειδή και για τον επίσκοπο της Ρώμης αυτό είναι συνηθισμένο. Ομοίως και στην Αντιόχεια και στις άλλες επαρχίες να διατηρούνται στις εκκλησίες τα πρεσβεία. Και γενικά είναι ολοφάνερο το εξής: ότι, αν κάποιος γίνει επίσκοπος χωρίς τη γνώμη του μητροπολίτη, η μεγάλη σύνοδος όρισε ότι ο τέτοιος δεν πρέπει να είναι επίσκοπος. Αν όμως στην κοινή ψήφο όλων, η οποία είναι εύλογη και σύμφωνη με τον εκκλησιαστικό κανόνα, αντιλέγουν δύο ή τρεις από δική τους φιλονικία, να επικρατεί η ψήφος των περισσοτέρων.

Επειδή έχει επικρατήσει συνήθεια και αρχαία παράδοση να τιμάται ο επίσκοπος της Αιλίας, να έχει τη συνακόλουθη τιμή, ενώ στη μητρόπολη διατηρείται το δικό της αξίωμα.

Σχετικά με όσους ονόμαζαν κάποτε τους εαυτούς τους Καθαρούς, προσέρχονται όμως στην καθολική και αποστολική Εκκλησία, φάνηκε καλό στην αγία και μεγάλη σύνοδο να μένουν έτσι στον κλήρο, αφού δεχτούν χειροθεσία. Πριν από όλα όμως πρέπει να ομολογήσουν εγγράφως αυτό, ότι θα συμφωνούν και θα ακολουθούν τα δόγματα της καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας· δηλαδή ότι θα κοινωνούν και με τους διγάμους και με όσους έπεσαν κατά τον διωγμό, για τους οποίους έχει ταχθεί και χρόνος και έχει οριστεί και καιρός· ώστε να ακολουθούν σε όλα τα δόγματα της καθολικής Εκκλησίας. Όπου λοιπόν, είτε σε χωριά είτε σε πόλεις, όλοι όσοι βρίσκονται χειροτονημένοι είναι μόνο από αυτούς, όσοι βρίσκονται στον κλήρο θα είναι στον ίδιο βαθμό. Αν όμως προσέρχονται κάποιοι εκεί όπου υπάρχει επίσκοπος ή πρεσβύτερος της καθολικής Εκκλησίας, είναι ολοφάνερο ότι ο επίσκοπος της Εκκλησίας θα έχει το αξίωμα του επισκόπου, ενώ εκείνος που ονομάζεται επίσκοπος μεταξύ των λεγόμενων Καθαρών θα έχει την τιμή του πρεσβυτέρου· εκτός αν ίσως φανεί καλό στον επίσκοπο να μετέχει εκείνος στην τιμή του ονόματος. Αν όμως αυτό δεν του αρέσει, θα επινοήσει γι’ αυτόν θέση είτε χωρεπισκόπου είτε πρεσβυτέρου, για να φαίνεται ότι είναι έστω στον κλήρο· ώστε να μην υπάρχουν στην πόλη δύο επίσκοποι.

Αν κάποιοι προάχθηκαν πρεσβύτεροι χωρίς εξέταση ή, όταν εξετάστηκαν, ομολόγησαν τα αμαρτήματά τους, και, αν και εκείνοι είχαν ομολογήσει, άνθρωποι που ενεργούσαν αντίθετα προς τον κανόνα επέθεσαν χείρα σε τέτοιους, αυτούς ο κανόνας δεν τους δέχεται· γιατί η καθολική Εκκλησία υπερασπίζεται ό,τι είναι ανεπίληπτο.

Όσοι από τους πεπτωκότες προχειρίστηκαν, είτε εν αγνοία είτε και με την προηγούμενη γνώση εκείνων που τους προχείρισαν, αυτό δεν θίγει τον εκκλησιαστικό κανόνα· γιατί, όταν γίνουν γνωστοί, καθαιρούνται.

Σχετικά με όσους έγιναν παραβάτες χωρίς ανάγκη ή χωρίς αφαίρεση των υπαρχόντων τους ή χωρίς κίνδυνο ή κάτι τέτοιο, πράγμα που συνέβη επί της τυραννίας του Λικινίου, φάνηκε καλό στη σύνοδο, αν και ήταν ανάξιοι φιλανθρωπίας, να δείξει ωστόσο καλοσύνη απέναντί τους. Όσοι λοιπόν μετανοούν γνήσια θα περάσουν τρία έτη μεταξύ των ακροωμένων, ως πιστοί, και επτά έτη θα είναι μεταξύ των υποπιπτόντων· και δύο έτη θα κοινωνούν με τον λαό στις προσευχές, χωρίς την προσφορά.

Όσοι όμως κλήθηκαν από τη χάρη και έδειξαν την πρώτη τους θέρμη και απέθεσαν τις ζώνες τους, ύστερα όμως ξαναγύρισαν στον δικό τους εμετό σαν σκύλοι, ώστε κάποιοι και χρήματα να καταβάλουν και με χάρες να κατορθώσουν να ξαναστρατευτούν, αυτοί να είναι δέκα έτη μεταξύ των υποπιπτόντων, μετά τον χρόνο της τριετούς ακρόασης. Σε όλες όμως αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να εξετάζεται η προαίρεση και ο τρόπος της μετάνοιας. Γιατί όσοι με φόβο και δάκρυα και υπομονή και αγαθοεργίες δείχνουν την επιστροφή τους έμπρακτα και όχι με εξωτερικό σχήμα, αυτοί, αφού συμπληρώσουν τον ορισμένο χρόνο της ακρόασης, εύλογα θα κοινωνήσουν στις προσευχές, ενώ επιτρέπεται στον επίσκοπο να αποφασίσει και κάτι φιλανθρωπότερο γι’ αυτούς. Όσοι όμως το αντιμετώπισαν με αδιαφορία και θεώρησαν ότι τους αρκεί για την επιστροφή τους το εξωτερικό σχήμα της εισόδου στην εκκλησία, να συμπληρώσουν οπωσδήποτε τον χρόνο.

Σχετικά με όσους αναχωρούν από τη ζωή, ο παλαιός και κανονικός νόμος θα τηρηθεί και τώρα, ώστε, αν κάποιος αναχωρεί, να μη στερείται το τελευταίο και αναγκαιότατο εφόδιο. Αν όμως, ενώ είχαν απελπιστεί γι’ αυτόν και έλαβε την κοινωνία, συγκαταλεχθεί πάλι στους ζωντανούς, να είναι μαζί με όσους κοινωνούν μόνο στην προσευχή. Και γενικά, για οποιονδήποτε αναχωρεί και ζητεί να μετάσχει στην Ευχαριστία, ο επίσκοπος, ύστερα από δοκιμασία, να του μεταδίδει από την προσφορά.

Σχετικά με τους κατηχουμένους που έπεσαν, φάνηκε καλό στην αγία και μεγάλη σύνοδο να είναι επί τρία έτη μόνο ακροώμενοι και ύστερα να προσεύχονται μαζί με τους κατηχουμένους.

Εξαιτίας της μεγάλης αναταραχής και των διχοστασιών που προκύπτουν, φάνηκε καλό να καταργηθεί εντελώς η συνήθεια που βρέθηκε σε ορισμένα μέρη αντίθετα προς τον αποστολικό κανόνα, ώστε να μη μεταβαίνει από πόλη σε πόλη ούτε επίσκοπος ούτε πρεσβύτερος ούτε διάκονος. Αν όμως κάποιος, μετά τον όρο της αγίας και μεγάλης συνόδου, επιχειρήσει κάτι τέτοιο ή επιδοθεί σε τέτοιο πράγμα, η μεθόδευση θα ακυρωθεί εντελώς, και θα αποκατασταθεί στην εκκλησία στην οποία χειροτονήθηκε, είτε επίσκοπος είτε πρεσβύτερος.

Όσοι ριψοκίνδυνα, χωρίς να έχουν μπροστά στα μάτια τους τον φόβο του Θεού και χωρίς να γνωρίζουν τον εκκλησιαστικό κανόνα, αναχωρήσουν από τη δική τους εκκλησία, πρεσβύτεροι ή διάκονοι ή γενικά όσοι συγκαταλέγονται στον κανόνα, αυτοί δεν πρέπει καθόλου να γίνονται δεκτοί σε άλλη εκκλησία· αλλά πρέπει να ασκείται πάνω τους κάθε πίεση να επιστρέψουν στις δικές τους παροικίες· ή, αν επιμένουν, πρέπει να είναι ακοινώνητοι. Αν όμως κάποιος τολμήσει ακόμη και να αρπάξει κάποιον που ανήκει σε άλλον και να τον χειροτονήσει στη δική του εκκλησία, χωρίς να συγκατατίθεται ο δικός του επίσκοπος, από τον οποίο αναχώρησε αυτός που συγκαταλέγεται στον κανόνα, η χειροτονία να είναι άκυρη.

Επειδή πολλοί που συγκαταλέγονται στον κανόνα, επιδιώκοντας την πλεονεξία και την αισχροκέρδεια, λησμόνησαν το θείο γράμμα που λέει: «Το αργύριον αυτού ουκ έδωκεν επί τόκω», και, όταν δανείζουν, απαιτούν εκατοστά, η αγία και μεγάλη σύνοδος έκρινε δίκαιο ότι, αν βρεθεί κάποιος μετά τον όρο αυτό να παίρνει τόκους, είτε με συναλλαγή είτε ασκώντας αλλιώς το πράγμα, ή να απαιτεί επιπλέον το μισό, ή γενικά να επινοεί οτιδήποτε άλλο χάριν αισχρού κέρδους, θα καθαιρεθεί από τον κλήρο και θα είναι αλλότριος του κανόνα.

Έφτασε στην αγία και μεγάλη σύνοδο ότι σε μερικούς τόπους και πόλεις οι διάκονοι δίνουν την Ευχαριστία στους πρεσβυτέρους· πράγμα που ούτε ο κανόνας ούτε η συνήθεια παρέδωσε: εκείνοι που δεν έχουν εξουσία να προσφέρουν να δίνουν το σώμα του Χριστού σε εκείνους που προσφέρουν. Έγινε γνωστό και εκείνο, ότι ήδη μερικοί από τους διακόνους αγγίζουν την Ευχαριστία ακόμη και πριν από τους επισκόπους. Όλα αυτά λοιπόν να καταργηθούν, και οι διάκονοι να παραμένουν στα δικά τους όρια, γνωρίζοντας ότι είναι υπηρέτες του επισκόπου και κατώτεροι από τους πρεσβυτέρους. Να λαμβάνουν δε την Ευχαριστία κατά την τάξη μετά τους πρεσβυτέρους, καθώς τους τη μεταδίδει είτε ο επίσκοπος είτε ο πρεσβύτερος. Αλλά ούτε να κάθονται ανάμεσα στους πρεσβυτέρους να επιτρέπεται στους διακόνους· γιατί αυτό που γίνεται είναι αντίθετο προς τον κανόνα και αντίθετο προς την τάξη. Αν όμως κάποιος δεν θέλει να πειθαρχεί ακόμη και μετά τους όρους αυτούς, να παυθεί από τη διακονία.

Σχετικά με όσους έγιναν Παυλιανιστές και έπειτα κατέφυγαν στην καθολική Εκκλησία, έχει τεθεί όρος να αναβαπτίζονται οπωσδήποτε. Αν όμως κάποιοι στο παρελθόν συγκαταλέχθηκαν στον κλήρο, αν φανούν άμεμπτοι και ανεπίληπτοι, αφού αναβαπτιστούν, να χειροτονούνται από τον επίσκοπο της καθολικής Εκκλησίας. Αν όμως η εξέταση τους βρίσκει ακατάλληλους, πρέπει να καθαιρούνται. Ομοίως και για τις διακόνισσες, και γενικά για όσους συγκαταλέγονται στον κλήρο, θα τηρηθεί ο ίδιος τύπος. Κάναμε δε μνεία των διακονισσών που συγκαταλέχθηκαν στο σχήμα, επειδή δεν έχουν καμία χειροθεσία, ώστε να συγκαταλέγονται οπωσδήποτε στους λαϊκούς.

Επειδή υπάρχουν κάποιοι που κλίνουν γόνυ την Κυριακή και στις ημέρες της Πεντηκοστής, για να τηρούνται όλα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε παροικία, φάνηκε καλό στην αγία σύνοδο να αποδίδουν τις προσευχές τους στον Θεό όρθιοι.