Αποστολικοί Κανόνες

Ο επίσκοπος να χειροτονείται από δύο ή τρεις επισκόπους.

Ο πρεσβύτερος να χειροτονείται από έναν επίσκοπο, και ο διάκονος, και οι λοιποί κληρικοί.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος, αντίθετα προς τη διάταξη του Κυρίου για τη θυσία, προσφέρει στο θυσιαστήριο κάποια άλλα πράγματα, ή μέλι, ή γάλα, ή, αντί για κρασί, σίκερα τεχνητά παρασκευασμένα, ή πουλιά ή κάποια ζώα, ή όσπρια, αντίθετα προς τη διάταξη, να καθαιρείται· εκτός από νέα στάχυα ή σταφύλι, στον καιρό που πρέπει. Και να μην επιτρέπεται να προσάγεται στο θυσιαστήριο τίποτε άλλο παρά λάδι για τη λυχνία και θυμίαμα την ώρα της αγίας προσφοράς.

Όλη η υπόλοιπη οπώρα να στέλνεται στο σπίτι, ως απαρχή για τον επίσκοπο και τους πρεσβυτέρους, αλλά όχι στο θυσιαστήριο. Είναι δε φανερό ότι ο επίσκοπος και οι πρεσβύτεροι θα τη μοιράσουν στους διακόνους και στους λοιπούς κληρικούς.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος να μην αποπέμπει τη γυναίκα του με πρόφαση την ευλάβεια· αν όμως την αποπέμψει, να αφορίζεται· και αν επιμένει, να καθαιρείται.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος να μην αναλαμβάνει κοσμικές φροντίδες· διαφορετικά, να καθαιρείται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος εορτάσει την αγία ημέρα του Πάσχα πριν από την εαρινή ισημερία μαζί με τους Ιουδαίους, να καθαιρείται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή κάποιος από τον ιερατικό κατάλογο, όταν γίνει η προσφορά, δεν μεταλάβει, να πει την αιτία· και αν είναι εύλογη, να λαμβάνει συγγνώμη· αν όμως δεν την πει, να αφορίζεται, ως κάποιος που έγινε αίτιος βλάβης για τον λαό και προκάλεσε υποψία εναντίον εκείνου που πρόσφερε, σαν να μην την πρόσφερε ορθά.

Όλοι οι πιστοί που εισέρχονται και ακούνε τις Γραφές, αλλά δεν παραμένουν στην προσευχή και στην αγία μετάληψη, πρέπει να αφορίζονται, επειδή προκαλούν αταξία στην εκκλησία.

Αν κάποιος προσευχηθεί μαζί με ακοινώνητο, έστω και σε σπίτι, αυτός να αφορίζεται.

Αν κάποιος, ενώ είναι κληρικός, προσευχηθεί μαζί με καθαιρεμένο κληρικό, να καθαιρείται και αυτός.

Αν κάποιος κληρικός ή λαϊκός, αφορισμένος ή μη δεκτός, πάει σε άλλη πόλη και γίνει δεκτός χωρίς συστατικά γράμματα, να αφορίζεται και αυτός που τον δέχθηκε και αυτός που έγινε δεκτός.

Αν όμως είναι αφορισμένος, να παρατείνεται ο αφορισμός του, ως κάποιου που είπε ψέματα και εξαπάτησε την Εκκλησία του Θεού.

Δεν επιτρέπεται σε επίσκοπο να εγκαταλείψει την παροικία του και να μεταπηδήσει σε άλλη, ακόμη κι αν πιέζεται από πολλούς, εκτός αν υπάρχει κάποια εύλογη αιτία που τον αναγκάζει να το κάνει αυτό, όπως όταν μπορεί να προσφέρει κάποιο μεγαλύτερο κέρδος στους εκεί με τον λόγο της ευσέβειας· και αυτό όμως όχι από μόνος του, αλλά με την κρίση πολλών επισκόπων και ύστερα από πολύ θερμή παράκληση.

Αν κάποιος πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον κατάλογο των κληρικών, αφού εγκαταλείψει την παροικία του, πάει σε άλλη, και, αφού μετοικήσει εντελώς, διαμένει σε άλλη παροικία παρά τη γνώμη του δικού του επισκόπου, αυτόν διατάσσουμε να μη λειτουργεί πλέον, μάλιστα αν, όταν ο επίσκοπός του τον προσκαλεί να επιστρέψει, δεν υπάκουσε, επιμένοντας στην αταξία· ως λαϊκός όμως να κοινωνεί εκεί.

Αν όμως ο επίσκοπος στον οποίο βρίσκονται, θεωρώντας ως τίποτε την αργία που ορίστηκε εναντίον τους, τους δεχθεί ως κληρικούς, να αφορίζεται, ως διδάσκαλος αταξίας.

Όποιος συνήψε δύο γάμους μετά το βάπτισμα ή απέκτησε παλλακίδα, δεν μπορεί να είναι επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον ιερατικό κατάλογο.

Όποιος πήρε χήρα ή αποπεμφθείσα ή εταίρα ή δούλη ή κάποια από εκείνες που εμφανίζονται στη σκηνή, δεν μπορεί να είναι επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον ιερατικό κατάλογο.

Όποιος νυμφεύθηκε δύο αδελφές ή ανιψιά, δεν μπορεί να είναι κληρικός.

Κληρικός που δίνει εγγυήσεις, να καθαιρείται.

Ο ευνούχος, αν έγινε έτσι από κακοβουλία ανθρώπων ή του αφαιρέθηκαν τα ανδρικά μέλη σε διωγμό ή γεννήθηκε έτσι, και είναι άξιος, να γίνεται επίσκοπος.

Όποιος ακρωτηρίασε τον εαυτό του, να μη γίνεται κληρικός· γιατί είναι αυτοφονευτής του εαυτού του και εχθρός της δημιουργίας του Θεού.

Αν κάποιος, ενώ είναι κληρικός, ακρωτηριάσει τον εαυτό του, να καθαιρείται· γιατί είναι φονέας του εαυτού του.

Λαϊκός που ακρωτηρίασε τον εαυτό του, να αφορίζεται για τρία χρόνια· γιατί είναι επίβουλος της ζωής του.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος που συνελήφθη σε πορνεία ή επιορκία ή κλοπή, να καθαιρείται, και να μην αφορίζεται· γιατί λέει η Γραφή: «Ουκ εκδικήσεις δις επί το αυτό». Το ίδιο και οι λοιποί κληρικοί.

Από όσους προσήλθαν στον κλήρο άγαμοι, διατάσσουμε να νυμφεύονται, αν θέλουν, μόνο οι αναγνώστες και οι ψάλτες.

Επίσκοπο ή πρεσβύτερο ή διάκονο που χτυπά πιστούς που αμαρτάνουν ή απίστους που αδίκησαν, και θέλει με τέτοια μέσα να τους φοβίζει, προστάζουμε να καθαιρείται· γιατί πουθενά ο Κύριος δεν μας δίδαξε αυτό· αντίθετα, ο ίδιος, όταν τον χτυπούσαν, δεν αντιχτυπούσε· όταν τον έβριζαν, δεν αντέβριζε· όταν έπασχε, δεν απειλούσε.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος, που καθαιρέθηκε δίκαια για φανερά εγκλήματα, τολμήσει να αγγίξει τη λειτουργία που του είχε κάποτε ανατεθεί, αυτός να αποκόπτεται εντελώς από την Εκκλησία.

Αν κάποιος επίσκοπος γίνει κάτοχος αυτού του αξιώματος με χρήματα, ή πρεσβύτερος ή διάκονος, να καθαιρείται και αυτός και εκείνος που τον χειροτόνησε, και να αποκόπτεται εντελώς και από την κοινωνία, όπως ο Σίμων ο μάγος από εμένα τον Πέτρο.

Αν κάποιος επίσκοπος, χρησιμοποιώντας κοσμικούς άρχοντες, αποκτήσει μέσω αυτών εκκλησία, να καθαιρείται και να αφορίζεται· και όλοι όσοι κοινωνούν μαζί του.

Αν κάποιος πρεσβύτερος, αφού καταφρονήσει τον δικό του επίσκοπο, κάνει χωριστές συνάξεις και στήσει άλλο θυσιαστήριο, χωρίς να έχει βρει τίποτε κατακριτέο στον επίσκοπο ως προς την ευσέβεια και τη δικαιοσύνη, να καθαιρείται ως φίλαρχος· γιατί είναι τύραννος. Το ίδιο και οι λοιποί κληρικοί, και όσοι προσχωρήσουν σε αυτόν· οι δε λαϊκοί να αφορίζονται. Αυτά όμως να γίνονται μετά από μία και δεύτερη και τρίτη παράκληση του επισκόπου.

Αν κάποιος πρεσβύτερος ή διάκονος τεθεί σε αφορισμό από επίσκοπο, δεν επιτρέπεται να γίνει δεκτός από άλλον, παρά μόνο από εκείνον που τον αφόρισε, εκτός αν κατά σύμπτωση πεθάνει ο επίσκοπος που τον αφόρισε.

Κανένας από τους ξένους επισκόπους ή πρεσβυτέρους ή διακόνους να μη γίνεται δεκτός χωρίς συστατικά γράμματα· και όταν ακόμη τα φέρουν, να εξετάζονται· και αν μεν είναι κήρυκες της ευσέβειας, να γίνονται δεκτοί· αν όμως όχι, αφού τους χορηγήσετε όσα χρειάζονται, να μην τους δεχθείτε σε κοινωνία· γιατί πολλά γίνονται με δόλο.

Οι επίσκοποι κάθε έθνους πρέπει να αναγνωρίζουν τον πρώτο ανάμεσά τους και να τον θεωρούν ως κεφαλή, και να μην κάνουν τίποτε χωρίς τη γνώμη εκείνου· και ο καθένας να κάνει μόνο εκείνα που αφορούν την παροικία του και τις περιοχές της υπαίθρου που υπάγονται σε αυτήν. Αλλά ούτε εκείνος να κάνει κάτι χωρίς τη γνώμη όλων. Γιατί έτσι θα υπάρχει ομόνοια, και θα δοξασθεί ο Θεός, διά του Κυρίου, εν Αγίω Πνεύματι· ο Πατήρ και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα.

Ο επίσκοπος να μην τολμά να κάνει χειροτονίες έξω από τα όριά του, στις πόλεις και στις περιοχές της υπαίθρου που δεν υπάγονται σε αυτόν· αν όμως αποδειχθεί ότι το έκανε αυτό παρά τη γνώμη εκείνων που κατέχουν εκείνες τις πόλεις ή τις περιοχές της υπαίθρου, να καθαιρείται και αυτός και εκείνοι που χειροτόνησε.

Αν κάποιος που χειροτονήθηκε επίσκοπος δεν αποδέχεται τη λειτουργία και τη φροντίδα του λαού που του ανατέθηκε, αυτός να είναι αφορισμένος έως ότου την αποδεχθεί· το ίδιο και ο πρεσβύτερος και ο διάκονος. Αν όμως, αφού πήγε, δεν γίνει δεκτός, όχι με δική του θέληση αλλά εξαιτίας της μοχθηρίας του λαού, αυτός μεν να παραμένει επίσκοπος, ο δε κλήρος της πόλης να αφορίζεται, επειδή δεν έγιναν παιδαγωγοί ενός τόσο ανυπότακτου λαού.

Δύο φορές τον χρόνο να γίνεται σύνοδος των επισκόπων, και να εξετάζουν μεταξύ τους τα δόγματα της ευσέβειας, και να επιλύουν τις εκκλησιαστικές διαφορές που προκύπτουν· μία φορά την τέταρτη εβδομάδα της Πεντηκοστής, και δεύτερη φορά στις δώδεκα του Υπερβερεταίου.

Ο επίσκοπος να έχει τη φροντίδα όλης της εκκλησιαστικής περιουσίας, και να τη διαχειρίζεται ως υπό την εποπτεία του Θεού· να μην του επιτρέπεται όμως να σφετερίζεται κάτι από αυτήν ή να χαρίζει στους δικούς του συγγενείς τα του Θεού· αν όμως είναι φτωχοί, να τους ενισχύει ως φτωχούς, αλλά να μην εκποιεί με αυτή την πρόφαση τα της Εκκλησίας.

Οι πρεσβύτεροι και οι διάκονοι να μην επιτελούν τίποτε χωρίς τη γνώμη του επισκόπου· γιατί αυτός είναι εκείνος στον οποίο έχει ανατεθεί ο λαός του Κυρίου, και από τον οποίο θα ζητηθεί λόγος για τις ψυχές τους.

Να είναι φανερή η ιδιωτική περιουσία του επισκόπου (αν βέβαια έχει ιδιωτική περιουσία), και φανερή η περιουσία του Κυρίου· ώστε ο επίσκοπος, όταν πεθαίνει, να έχει την εξουσία να αφήσει την ιδιωτική του περιουσία σε όποιους θέλει και όπως θέλει· και να μη χάνεται η περιουσία του επισκόπου με πρόφαση την εκκλησιαστική περιουσία, αφού κάποτε έχει γυναίκα και παιδιά ή συγγενείς ή δούλους. Γιατί είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων ούτε η Εκκλησία να υφίσταται κάποια ζημία από άγνοια της περιουσίας του επισκόπου, ούτε ο επίσκοπος ή οι συγγενείς του να αποστερούνται την περιουσία τους με πρόφαση την Εκκλησία, ή ακόμη να περιπέσουν σε δυσχέρειες οι δικοί του και ο θάνατός του να περιβάλλεται με δυσφημίες.

Προστάζουμε ο επίσκοπος να έχει εξουσία πάνω στην περιουσία της Εκκλησίας. Γιατί, αν πρέπει να του εμπιστεύονται οι πολύτιμες ψυχές των ανθρώπων, πολύ περισσότερο θα χρειαζόταν να του δίνεται εντολή για τα χρήματα, ώστε όλα να διοικούνται με τη δική του εξουσία και να χορηγούνται στους ενδεείς μέσω των πρεσβυτέρων και των διακόνων με φόβο Θεού και με κάθε ευλάβεια. Να λαμβάνει δε και ο ίδιος από τα αναγκαία (αν βέβαια έχει ανάγκη) για τις αναγκαίες χρείες του και των αδελφών που φιλοξενούνται σε αυτόν, ώστε να μη στερούνται με κανέναν τρόπο· γιατί ο νόμος του Θεού όρισε όσοι υπηρετούν στο θυσιαστήριο να τρέφονται από το θυσιαστήριο· αφού ούτε στρατιώτης ποτέ δεν φέρει όπλα κατά των εχθρών με δικά του έξοδα.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος που επιδίδεται στα ζάρια και στις μέθες, ή να παύσει ή να καθαιρείται.

Υποδιάκονος ή αναγνώστης ή ψάλτης που κάνει τα ίδια, ή να παύσει ή να αφορίζεται· το ίδιο και ο λαϊκός.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος που απαιτεί τόκους από όσους δανείζονται, ή να παύσει ή να καθαιρείται.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος που μόνο προσευχήθηκε μαζί με αιρετικούς, να αφορίζεται· αν όμως τους επέτρεψε να ενεργήσουν κάτι ως κληρικοί, να καθαιρείται.

Επίσκοπο ή πρεσβύτερο που δέχθηκε βάπτισμα ή θυσία αιρετικών, προστάζουμε να καθαιρείται. Τις γαρ συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαρ; ή τις μερίς πιστώ μετά απίστου;

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος, αν βαπτίσει εκ νέου εκείνον που έχει αληθινό βάπτισμα, ή αν δεν βαπτίσει εκείνον που μολύνθηκε από τους ασεβείς, να καθαιρείται, ως κάποιος που περιγελά τον Σταυρό και τον θάνατο του Κυρίου και δεν διακρίνει τους ιερείς από τους ψευδοϊερείς.

Αν κάποιος λαϊκός, αφού αποπέμψει τη γυναίκα του, πάρει άλλη, ή γυναίκα που απολύθηκε από άλλον, να αφορίζεται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος δεν βαπτίσει, σύμφωνα με τη διάταξη του Κυρίου, εις τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, αλλά εις τρεις Ανάρχους ή εις τρεις Υιούς ή εις τρεις Παρακλήτους, να καθαιρείται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος δεν τελέσει τρεις καταδύσεις μιας μύησης, αλλά μία κατάδυση, που δίνεται εις τον θάνατο του Κυρίου, να καθαιρείται. Γιατί δεν είπε ο Κύριος: «Εις τον θάνατόν μου βαπτίσατε»· αλλά: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον ιερατικό κατάλογο απέχει από γάμο και κρέατα και κρασί, όχι για άσκηση, αλλά από βδελυγμία, λησμονώντας ότι όλα είναι καλά λίαν και ότι ο Θεός έκανε τον άνθρωπο άρσεν και θήλυ, αλλά βλασφημώντας διαβάλλει τη δημιουργία, ή να διορθωθεί ή να καθαιρείται και να αποβάλλεται από την Εκκλησία. Το ίδιο και ο λαϊκός.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος δεν δέχεται εκείνον που επιστρέφει από την αμαρτία, αλλά τον απορρίπτει, να καθαιρείται· επειδή λυπεί τον Χριστό, ο οποίος είπε: «Χαρά γίνεται εν ουρανώ επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι».

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος δεν γεύεται κρέατα και κρασί τις ημέρες των εορτών, επειδή τα βδελύσσεται και όχι για άσκηση, να καθαιρείται, ως κάποιος που έχει καυτηριασμένη την ίδια του τη συνείδηση και γίνεται αίτιος σκανδάλου για πολλούς.

Αν κάποιος κληρικός συλληφθεί να τρώει σε καπηλειό, να αφορίζεται· εκτός από εκείνον που καταλύει (σε πανδοχείο) στον δρόμο από ανάγκη.

Αν κάποιος κληρικός υβρίσει τον επίσκοπο, να καθαιρείται· γιατί «άρχοντα του λαού σου ουκ ερείς κακώς».

Αν κάποιος κληρικός υβρίσει πρεσβύτερο ή διάκονο, να αφορίζεται.

Αν κάποιος κληρικός χλευάσει χωλό ή κωφό ή τυφλό ή ανάπηρο στα πόδια, να αφορίζεται. Το ίδιο και ο λαϊκός.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος που αμελεί τον κλήρο ή τον λαό, και δεν τους διδάσκει την ευσέβεια, να αφορίζεται· αν όμως επιμένει στην αμέλεια και τη ραθυμία, να καθαιρείται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος, ενώ κάποιος από τους κληρικούς βρίσκεται σε ένδεια, δεν του χορηγεί τα αναγκαία, να αφορίζεται· αν όμως επιμένει, να καθαιρείται, ως κάποιος που φόνευσε τον αδελφό του.

Αν κάποιος δημοσιεύει στην εκκλησία ως άγια τα ψευδεπίγραφα βιβλία των ασεβών, προς φθορά του λαού και του κλήρου, να καθαιρείται.

Αν γίνει κάποια κατηγορία εναντίον πιστού, για πορνεία ή μοιχεία ή κάποια άλλη απαγορευμένη πράξη, και αποδειχθεί ένοχος, να μην προάγεται στον κλήρο.

Αν κάποιος κληρικός, από φόβο ανθρώπων, Ιουδαίου ή ειδωλολάτρη ή αιρετικού, αρνηθεί, αν μεν το όνομα του Χριστού, να αποβάλλεται· αν όμως το όνομα του κληρικού, να καθαιρείται· αφού όμως μετανοήσει, να γίνει δεκτός ως λαϊκός.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον ιερατικό κατάλογο φάει κρέας με το αίμα της ζωής του, ή θηριάλωτο, ή θνησιμαίο, να καθαιρείται· γιατί αυτό ο νόμος το απαγόρευσε· αν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται.

Αν κάποιος κληρικός βρεθεί να νηστεύει την ημέρα της Κυριακής ή το Σάββατο (εκτός από το ένα μόνο), να καθαιρείται· αν όμως λαϊκός, να αφορίζεται.

Αν κάποιος κληρικός ή λαϊκός μπει σε συναγωγή Ιουδαίων ή αιρετικών για να προσευχηθεί, και να καθαιρείται και να αφορίζεται.

Αν κάποιος κληρικός, χτυπώντας κάποιον σε συμπλοκή, τον σκοτώσει με το ένα χτύπημα, να καθαιρείται εξαιτίας της προπέτειάς του· αν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται.

Αν κάποιος, αφού πάρει με βία παρθένα μη μνηστευμένη, την κρατά, να αφορίζεται· να μην του επιτρέπεται όμως να πάρει άλλη, αλλά να κρατά εκείνη που διάλεξε, ακόμη κι αν τύχει να είναι φτωχή.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος δεχθεί δεύτερη χειροτονία από κάποιον, να καθαιρείται και αυτός και εκείνος που τον χειροτόνησε· εκτός αν βέβαια αποδειχθεί ότι έχει τη χειροτονία από αιρετικούς. Γιατί όσοι βαπτίστηκαν ή χειροτονήθηκαν από τέτοιους, δεν είναι δυνατόν να είναι ούτε πιστοί ούτε κληρικοί.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή υποδιάκονος ή αναγνώστης ή ψάλτης δεν νηστεύει την αγία Τεσσαρακοστή του Πάσχα, ή την Τετάρτη, ή την Παρασκευή, να καθαιρείται, εκτός αν εμποδίζεται από σωματική ασθένεια· αν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται.

Αν κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή γενικά κάποιος από τον κατάλογο των κληρικών νηστεύει μαζί με Ιουδαίους, ή εορτάζει μαζί τους, ή δέχεται από αυτούς τα δώρα της εορτής, όπως άζυμα ή κάτι παρόμοιο, να καθαιρείται· αν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται.

Αν κάποιος χριστιανός μεταφέρει λάδι σε ναό των ειδωλολατρών ή σε συναγωγή Ιουδαίων, κατά τις εορτές τους, ή ανάβει λυχνάρια, να αφορίζεται.

Αν κάποιος κληρικός ή λαϊκός αφαιρέσει από την αγία εκκλησία κερί ή λάδι, να αφορίζεται, και να προσθέτει το ένα πέμπτο μαζί με ό,τι πήρε.

Σκεύος χρυσό ή αργυρό που αγιάστηκε, ή λινό ύφασμα, κανείς να μην τα σφετερίζεται πλέον για οικεία χρήση· γιατί είναι παράνομο. Αν όμως κάποιος συλληφθεί, να επιτιμάται με αφορισμό.

Επίσκοπος που κατηγορήθηκε για κάτι από αξιόπιστους ανθρώπους, είναι αναγκαίο να καλείται ο ίδιος από επισκόπους· και αν μεν παρουσιαστεί και ομολογήσει, ή αποδειχθεί ένοχος, να ορίζεται το επιτίμιο. Αν όμως, όταν καλείται, δεν υπακούσει, να καλείται και δεύτερη φορά, με την αποστολή δύο επισκόπων σε αυτόν. Αν όμως και έτσι δεν υπακούσει, να καλείται και τρίτη φορά, με την αποστολή πάλι δύο επισκόπων προς αυτόν. Αν όμως και έτσι, από περιφρόνηση, δεν παρουσιαστεί, η σύνοδος να αποφαίνεται εναντίον του ό,τι της φαίνεται ορθό· για να μη φανεί ότι κερδίζει με το να φυγοδικεί.

Για μαρτυρία εναντίον επισκόπου να μη γίνεται δεκτός αιρετικός, αλλά ούτε και ένας μόνο πιστός. Γιατί «επί στόματος δύο ή τριών μαρτύρων σταθήσεται παν ρήμα».

Ότι δεν πρέπει ο επίσκοπος, χαριζόμενος στον αδελφό του ή στον γιο του ή σε άλλον συγγενή, να χειροτονεί στο αξίωμα της επισκοπής όποιον θέλει· γιατί δεν είναι δίκαιο να κάνει κληρονόμους της επισκοπής, χαρίζοντας τα του Θεού από ανθρώπινο πάθος· γιατί δεν οφείλει να θέτει την Εκκλησία του Θεού υπό κληρονόμους. Αν όμως κάποιος το κάνει αυτό, η χειροτονία να μένει άκυρη· ο ίδιος δε να επιτιμάται με αφορισμό.

Αν κάποιος είναι ανάπηρος στο μάτι ή τραυματισμένος στο σκέλος, αλλά είναι άξιος επισκοπής, να γίνεται επίσκοπος· γιατί δεν τον μιαίνει ελάττωμα του σώματος, αλλά μολυσμός της ψυχής.

Αν όμως είναι κωφός και τυφλός, να μη γίνεται επίσκοπος· όχι ως μιασμένος, αλλά για να μην παρεμποδίζονται οι εκκλησιαστικές υποθέσεις.

Αν κάποιος έχει δαίμονα, να μη γίνεται κληρικός, αλλά ούτε να προσεύχεται μαζί με τους πιστούς· αφού όμως καθαριστεί, να γίνεται δεκτός, και, αν είναι άξιος, να γίνεται κληρικός.

Αυτός που προσήλθε από ειδωλολατρικό βίο και βαπτίστηκε, ή από φαύλη διαγωγή, δεν είναι δίκαιο να προχειρίζεται αμέσως επίσκοπος· γιατί είναι άδικο εκείνος που δεν έδωσε ακόμη δείγμα του εαυτού του να είναι διδάσκαλος άλλων· εκτός αν ίσως αυτό γίνει κατά θεία χάρη.

Είπαμε ότι δεν πρέπει ο επίσκοπος ή ο πρεσβύτερος να αναμειγνύεται σε δημόσιες διοικήσεις, αλλά να αφιερώνει τον καιρό του στις εκκλησιαστικές ανάγκες. Ή λοιπόν να πεισθεί να μην το κάνει αυτό, ή να καθαιρείται. Γιατί «ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν», σύμφωνα με την παραγγελία του Κυρίου.

Δεν επιτρέπουμε να προχειρίζονται στον κλήρο δούλοι χωρίς τη γνώμη των κυρίων τους, προς λύπη των κυρίων που τους κατέχουν· γιατί κάτι τέτοιο προκαλεί ανατροπή των οίκων. Αν όμως κάποτε φανεί και κάποιος δούλος άξιος για χειροτονία σε βαθμό, όπως φάνηκε και ο δικός μας Ονήσιμος, και οι κύριοι συγκατατεθούν και τον ελευθερώσουν και τον εξαποστείλουν από το σπίτι, να γίνεται κληρικός.

Επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος που επιδίδεται στη στρατιωτική υπηρεσία και θέλει να κατέχει και τα δύο, ρωμαϊκό αξίωμα και ιερατική διοίκηση, να καθαιρείται. Γιατί «τα Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ».

Αν κάποιος υβρίσει βασιλιά ή άρχοντα παρά το δίκαιο, να υφίσταται την ποινή· και αν μεν κληρικός, να καθαιρείται· αν όμως λαϊκός, να αφορίζεται.

Να είναι για όλους εσάς, κληρικούς και λαϊκούς, βιβλία σεβάσμια και άγια: της μεν Παλαιάς Διαθήκης, του Μωυσή, πέντε: Γένεσις, Έξοδος, Λευιτικόν, Αριθμοί, Δευτερονόμιον· του Ιησού του Ναυή, ένα· των Κριτών, ένα· της Ρουθ, ένα· των Βασιλειών, τέσσερα· των Παραλειπομένων, του βιβλίου των ημερών, δύο· του Έσδρα, δύο· της Εσθήρ, ένα· των Μακκαβαίων, τρία· του Ιώβ, ένα· του Ψαλτηρίου, ένα· του Σολομώντα, τρία: Παροιμίαι, Εκκλησιαστής, Άσμα Ασμάτων· των Προφητών, δώδεκα· του Ησαΐα, ένα· του Ιερεμία, ένα· του Ιεζεκιήλ, ένα· του Δανιήλ, ένα. Εκτός από αυτά, να σημειωθεί επιπλέον για εσάς να μαθαίνουν οι νέοι σας τη Σοφία του πολυμαθούς Σειράχ. Και τα δικά μας (δηλαδή της Καινής Διαθήκης): Ευαγγέλια, τέσσερα: του Ματθαίου, του Μάρκου, του Λουκά και του Ιωάννη· επιστολές του Παύλου, δεκατέσσερις· επιστολές του Πέτρου, δύο· του Ιωάννη, τρεις· του Ιακώβου, μία· του Ιούδα, μία· επιστολές του Κλήμεντος, δύο· και οι Διαταγές που απευθύνθηκαν σε εσάς τους επισκόπους μέσω εμού, του Κλήμεντος, σε οκτώ βιβλία· οι οποίες δεν πρέπει να δημοσιεύονται ενώπιον όλων εξαιτίας των μυστικών που περιέχουν· και οι Πράξεις μας, των Αποστόλων.