Β΄ Οικουμενική Σύνοδος

Οι άγιοι Πατέρες που συνήλθαν στην Κωνσταντινούπολη όρισαν να μην αθετείται η πίστη των τριακοσίων δεκαοκτώ Πατέρων που συνήλθαν στη Νίκαια της Βιθυνίας· αλλά να παραμένει εκείνη σε ισχύ, και να αναθεματιστεί κάθε αίρεση· και ειδικά η αίρεση των Ευνομιανών ή Ευδοξιανών, και εκείνη των Ημιαρείων ή Πνευματομάχων, και εκείνη των Σαβελλιανών, και εκείνη των Μαρκελλιανών, και εκείνη των Φωτεινιανών, και εκείνη των Απολλιναριστών.

Οι επίσκοποι να μη μεταβαίνουν πέρα από τη διοίκησή τους σε εκκλησίες έξω από τα όριά τους ούτε να συγχέουν τις εκκλησίες· αλλά, σύμφωνα με τους κανόνες, ο επίσκοπος Αλεξανδρείας να διαχειρίζεται μόνο τις υποθέσεις της Αιγύπτου· και οι επίσκοποι της Ανατολής να διοικούν μόνο την Ανατολή, ενώ διατηρούνται στην εκκλησία των Αντιοχέων τα πρεσβεία που δόθηκαν με τους κανόνες της Νίκαιας· και οι επίσκοποι της Ασιανής διοίκησης να διοικούν μόνο τις υποθέσεις της Ασιανής· και εκείνοι της Ποντικής μόνο τις υποθέσεις της Ποντικής· και εκείνοι της Θράκης να διαχειρίζονται μόνο τις υποθέσεις της Θρακικής. Οι επίσκοποι να μη μεταβαίνουν απρόσκλητοι πέρα από τη διοίκησή τους για χειροτονία ή για κάποιες άλλες εκκλησιαστικές διαχειρίσεις. Εφόσον τηρείται ο κανόνας που γράφτηκε παραπάνω για τις διοικήσεις, είναι ολοφάνερο ότι τις υποθέσεις κάθε επαρχίας θα τις διοικεί η σύνοδος της επαρχίας, σύμφωνα με όσα ορίστηκαν στη Νίκαια. Τις εκκλησίες του Θεού όμως που βρίσκονται στα βαρβαρικά έθνη πρέπει να τις διαχειρίζονται σύμφωνα με τη συνήθεια των Πατέρων που επικράτησε.

Ο επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως όμως να έχει τα πρεσβεία της τιμής μετά τον επίσκοπο της Ρώμης, επειδή αυτή είναι Νέα Ρώμη.

Σχετικά με τον Μάξιμο τον Κυνικό και την αταξία που έγινε εξαιτίας του στην Κωνσταντινούπολη: ότι ο Μάξιμος ούτε έγινε ούτε είναι επίσκοπος, ούτε όσοι χειροτονήθηκαν από αυτόν είναι σε οποιονδήποτε βαθμό του κλήρου· αφού ακυρώθηκαν όλα, και όσα έγιναν σχετικά με αυτόν και όσα έγιναν από αυτόν.

Σχετικά με τον τόμο των Δυτικών: αποδεχθήκαμε και εκείνους στην Αντιόχεια που ομολογούν μία Θεότητα Πατρός και Υιού και Αγίου Πνεύματος.

Επειδή πολλοί, θέλοντας να συγχύσουν και να ανατρέψουν την εκκλησιαστική ευταξία, πλάθουν εχθρικά και συκοφαντικά κάποιες αιτιάσεις εναντίον των ορθόδοξων επισκόπων που διαχειρίζονται τις εκκλησίες, επιχειρώντας τίποτε άλλο παρά να κηλιδώσουν τις υπολήψεις των ιερέων και να μηχανευτούν ταραχές στους ειρηνικούς λαούς· γι’ αυτό φάνηκε αρεστό στην αγία σύνοδο των επισκόπων που συγκεντρώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη να μη γίνονται δεκτοί χωρίς εξέταση οι κατήγοροι, ούτε να επιτρέπεται σε όλους να κάνουν κατηγορίες εναντίον όσων διαχειρίζονται τις εκκλησίες, ούτε όμως και να αποκλείονται όλοι. Αλλά αν κάποιος προβάλει εναντίον του επισκόπου κάποια δική του μομφή, δηλαδή ιδιωτική, ως κάποιος που ζημιώθηκε ή έπαθε από αυτόν κάτι άλλο άδικο, στις τέτοιες κατηγορίες να μην εξετάζεται ούτε το πρόσωπο του κατηγόρου ούτε η θρησκεία του. Γιατί πρέπει με κάθε τρόπο και η συνείδηση του επισκόπου να είναι ελεύθερη, και εκείνος που λέει ότι αδικείται, όποιας θρησκείας κι αν είναι, να βρίσκει δικαιοσύνη. Αν όμως η αιτίαση που αποδίδεται στον επίσκοπο είναι εκκλησιαστική, τότε πρέπει να ελέγχονται τα πρόσωπα των κατηγόρων· ώστε, πρώτα, να μην επιτρέπεται σε αιρετικούς να κάνουν κατηγορίες εναντίον των ορθόδοξων επισκόπων για εκκλησιαστικά ζητήματα. Αιρετικούς δε ονομάζουμε και όσους αποκηρύχθηκαν από παλιά από την Εκκλησία και όσους αναθεματίστηκαν αργότερα από εμάς· και επιπλέον και όσους προσποιούνται ότι ομολογούν την υγιή πίστη, αποσχίστηκαν όμως και συγκροτούν συνάξεις αντίθετες προς τους κανονικούς επισκόπους μας. Έπειτα, αν κάποιοι από όσους ανήκουν στην Εκκλησία έχουν καταδικαστεί προηγουμένως για κάποιες αιτίες και έχουν αποβληθεί ή είναι ακοινώνητοι, είτε από τον κλήρο είτε από το λαϊκό τάγμα, ούτε σε αυτούς να επιτρέπεται να κατηγορούν επίσκοπο, προτού απαλλαγούν πρώτα από τη δική τους αιτίαση. Ομοίως και όσοι βρίσκονται υπό προηγούμενη κατηγορία να μη γίνονται δεκτοί για κατηγορία επισκόπου ή άλλων κληρικών, προτού αποδείξουν τους εαυτούς τους αθώους για τις αιτιάσεις που τους αποδόθηκαν. Αν όμως κάποιοι δεν είναι ούτε αιρετικοί ούτε ακοινώνητοι ούτε καταδικασμένοι ή προηγουμένως κατηγορημένοι για κάποια πλημμελήματα, λένε όμως ότι έχουν κάποια εκκλησιαστική κατηγορία εναντίον του επισκόπου, αυτούς η αγία σύνοδος τους διατάζει πρώτα να υποβάλλουν τις κατηγορίες ενώπιον όλων των επισκόπων της επαρχίας και ενώπιόν τους να αποδεικνύουν τις αιτιάσεις κατά του επισκόπου που κατηγορείται· αν όμως συμβεί να αδυνατούν οι επίσκοποι της επαρχίας να διορθώσουν τις αιτιάσεις που αποδίδονται στον επίσκοπο, τότε αυτοί να προσφεύγουν σε μεγαλύτερη σύνοδο, των επισκόπων εκείνης της διοίκησης, που συγκαλούνται για την αιτία αυτή· και να μην υποβάλλουν την κατηγορία προτού δεσμευτούν εγγράφως να υποστούν οι ίδιοι ίση ποινή, αν κατά τη διαδικασία αποδειχθεί ότι συκοφαντούν τον κατηγορούμενο επίσκοπο. Αν όμως κάποιος, περιφρονώντας όσα αποφασίστηκαν σύμφωνα με όσα δηλώθηκαν παραπάνω, τολμήσει είτε να ενοχλήσει τα αυτοκρατορικά αυτιά είτε τα δικαστήρια των κοσμικών αρχόντων είτε να ταράξει οικουμενική σύνοδο, αφού ατίμασε όλους τους επισκόπους της διοίκησης, ο τέτοιος να μη γίνεται καθόλου δεκτός για κατηγορία, ως κάποιος που καθύβρισε τους κανόνες και λυμάνθηκε την εκκλησιαστική ευταξία.

Όσοι από τους αιρετικούς προστίθενται στην Ορθοδοξία και στη μερίδα των σωζομένων, τους δεχόμαστε σύμφωνα με την τάξη και τη συνήθεια που εκτίθεται παρακάτω. Τους Αρειανούς και τους Μακεδονιανούς και τους Σαββατιανούς και τους Ναυατιανούς, που αποκαλούν τους εαυτούς τους Καθαρούς και Αριστερούς, και τους Τεσσαρεσκαιδεκατίτες ή Τετραδίτες, και τους Απολλιναριστές, τους δεχόμαστε όταν δίνουν έγγραφες δηλώσεις και αναθεματίζουν κάθε αίρεση που δεν φρονεί όπως φρονεί η αγία του Θεού καθολική και αποστολική Εκκλησία, και σφραγίζονται, δηλαδή χρίονται, πρώτα με το άγιο μύρο στο μέτωπο και στα μάτια και στους ρώθωνες και στο στόμα και στα αυτιά· και σφραγίζοντάς τους λέμε: «Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Αγίου». Τους Ευνομιανούς όμως, που βαπτίζονται με μία κατάδυση, και τους Μοντανιστές, που εδώ ονομάζονται Φρύγες, και τους Σαβελλιανούς, που διδάσκουν την υιοπατορία και διαπράττουν και κάποια άλλα βαριά πράγματα, και όλες τις άλλες αιρέσεις (επειδή είναι πολλοί εδώ, μάλιστα όσοι προέρχονται από τη χώρα των Γαλατών), όλους όσοι από αυτούς θέλουν να προστεθούν στην Ορθοδοξία τους δεχόμαστε ως ειδωλολάτρες· και την πρώτη ημέρα τους κάνουμε Χριστιανούς, τη δεύτερη κατηχουμένους· έπειτα την τρίτη τους εξορκίζουμε, εμφυσώντας τρεις φορές στο πρόσωπο και στα αυτιά, και έτσι τους κατηχούμε και τους κάνουμε να περνούν χρόνο στην εκκλησία και να ακούν τις Γραφές, και τότε τους βαπτίζουμε.