ΦιλοκαλίαΧάρτης γνώσης

Εσχατολογία και μετά θάνατον ζωή

Τα εναέρια τελώνια

Τα εναέρια τελώνια, δημιουργός: anonymous, second half of 1800s
Death of Theodora anonymous, second half of 1800s Public domain

Διήγηση για όσα συναντά η ψυχή μετά τον θάνατο: μια άνοδος μέσα από τον αέρα, κατά την οποία οι δαίμονες φέρνουν κατηγορίες, αμαρτία προς αμαρτία, και οι άγγελοι που οδηγούν την ψυχή απαντούν με όσα εκείνη έχει μετανοήσει. Ο αρχαιότερος μάρτυράς της είναι ο Μέγας Αθανάσιος, που διηγείται πώς ο Μέγας Αντώνιος, αρπαγμένος την ώρα της προσευχής, είδε τον εαυτό του να οδηγείται μέσα από τον αέρα, ενώ πικρά και φοβερά όντα στέκονταν στον δρόμο του και ζητούσαν λόγο για τη ζωή του. Εξιστορείται πληρέστερα στον Βίο του Οσίου Βασιλείου του Νέου, όπου η μακαρία Θεοδώρα περιγράφει πώς πέρασε είκοσι τελώνια, και η Εκκλησία την κάνει προσευχή σε κάθε Μεσονυκτικό του Σαββάτου με τα λόγια του μάρτυρα Ευστρατίου, που παρατίθενται παρακάτω. Μια ομιλία για την έξοδο της ψυχής την εκθέτει εκτενώς και τυπωνόταν επί μακρόν στο σλαβονικό Ψαλτήριο με το όνομα του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας, αν και δεν είναι δική του· τον 19ο αιώνα την υπερασπίστηκαν ο Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσανίνωφ και ο Όσιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος, και ο Όσιος Θεοφάνης προειδοποιούσε ότι, όσο παράλογα κι αν φαίνονται τα τελώνια στους σοφούς αυτού του κόσμου, εκείνοι δεν θα αποφύγουν να περάσουν από αυτά. Αμφισβητείται επίσης σοβαρά μέσα στην Εκκλησία, και αληθεύουν και τα δύο. Καμία σύνοδος δεν την έχει ορίσει, κανένα Σύμβολο Πίστεως δεν την αναφέρει, και οι ορθόδοξοι θεολόγοι διαφωνούν για το κατά πόσο πρόκειται για όραμα δοσμένο στη γλώσσα των οραμάτων. Ο ιστότοπος αυτός την καταγράφει ως ισχυρό νήμα της παράδοσης, όχι ως δόγμα, και όχι ως κάτι που είναι υποχρεωμένος κανείς να φανταστεί.

…ἑστὼς ἔβλεπεν ἑαυτὸν ὥσπερ ἔξωθεν ἑαυτοῦ γινόμενον, καὶ ὡς εἰς τὸν ἀέρα ὁδηγούμενον ὑπό τινων· εἶτα πικροὺς καὶ δεινούς τινας ἑστῶτας ἐν τῷ ἀέρι καὶ θέλοντας αὐτὸν κωλῦσαι ὥστε μὴ διαβῆναι.

Μέγας Αθανάσιος, Βίος Αντωνίου 65

Το κείμενο

Η ευχή του Αγίου Ευστρατίου

Και τώρα, Δέσποτα, ας με σκεπάσει το χέρι Σου κι ας έλθει επάνω μου το έλεός Σου, γιατί η ψυχή μου έχει ταραχθεί και είναι γεμάτη οδύνη καθώς βγαίνει από τούτο το άθλιο και ρυπαρό σώμα μου, μήπως τη συναντήσει και την εμποδίσει η πονηρή βουλή του αντιπάλου, εξαιτίας των αμαρτιών που έκανα σε τούτη τη ζωή, εν αγνοία και εν γνώσει.

Σπλαχνίσου με, Δέσποτα, και ας μη δει η ψυχή μου τη ζοφερή και σκοτεινή όψη των πονηρών δαιμόνων, αλλά ας την παραλάβουν Άγγελοί Σου λαμπροί και φωτεινοί.

Δώσε δόξα στο άγιο όνομά Σου, και με τη δύναμή Σου ανέβασέ με στο θείο βήμα Σου. Όταν κρίνομαι, ας μη με αρπάξει το χέρι του άρχοντα του κόσμου τούτου, για να σύρει εμένα τον αμαρτωλό στον βυθό του Άδη, αλλά στάσου δίπλα μου και γίνε σωτήρας και βοηθός μου.

Καὶ νῦν, Δέσποτα, σκεπασάτω με ἡ χείρ σου καὶ ἔλθοι ἐπ’ ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, ὅτι τετάρακται ἡ ψυχή μου καὶ κατώδυνός ἐστιν ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαι αὐτὴν ἐκ τοῦ ἀθλίου μου καὶ ῥυπαροῦ σώματος τούτου, μή ποτε ἡ πονηρὰ τοῦ ἀντικειμένου βουλὴ συναντήσῃ καὶ παρεμποδίσῃ αὐτήν, διὰ τὰς ἐν ἀγνοίᾳ καὶ γνώσει ἐν τῷ βίῳ τούτῳ γενομένας μοι ἁμαρτίας.

Ἵλεως γενοῦ μοι, Δέσποτα, καὶ μὴ ἰδέτω ἡ ψυχή μου τὴν ζοφερὰν καὶ σκοτεινὴν ὄψιν τῶν πονηρῶν δαιμόνων, ἀλλὰ παραλαβέτωσαν αὐτὴν Ἄγγελοί σου φαιδροὶ καὶ φωτεινοί.

Δὸς δόξαν τῷ ὀνόματί σου τῷ ἁγίῳ, καὶ τῇ σῇ δυνάμει ἀνάγαγέ με εἰς τὸ θεῖόν σου βῆμα. Ἐν τῷ κρίνεσθαί με μὴ καταλάβοι με ἡ χεὶρ τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τούτου εἰς τὸ κατασπάσαι με τὸν ἁμαρτωλὸν εἰς βυθὸν ᾅδου, ἀλλὰ παράστηθί μοι, καὶ γενοῦ μοι σωτὴρ καὶ ἀντιλήπτωρ.

Λέγεται στο Μεσονυκτικό του Σαββάτου και είναι, κατά την παράδοση, η προσευχή του μάρτυρα Ευστρατίου πριν από τον θάνατό του. Η νεοελληνική απόδοση του ελληνικού κειμένου είναι του ιστότοπου αυτού.

Πηγές

Συνδέσεις

Εύρεση στον χάρτη