Εκκλησιαστικό ημερολόγιο και εορτές
Υπαπαντή του Κυρίου: 2 Φεβρουαρίου
Σαράντα ημέρες μετά τη Γέννηση η Θεοτόκος φέρνει το Βρέφος στον Ναό, και ο πρεσβύτης Συμεών, στον οποίο είχε δοθεί η υπόσχεση ότι δεν θα έβλεπε θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου, δέχεται τον Θεό στην αγκαλιά του. Το ελληνικό όνομα, Υπαπαντή, σημαίνει Συνάντηση: ο Νόμος συναντά τον Νομοθέτη του, ο Ναός υποδέχεται Εκείνον για τον οποίο χτίστηκε, και ο αιώνας που περίμενε είναι πια ελεύθερος να αναχωρήσει εν ειρήνη. Τα λόγια του Συμεών εκείνη τη στιγμή δεν φυλάσσονται μόνο γι’ αυτή την ημέρα. Κλείνουν τον Εσπερινό κάθε βράδυ του έτους, ώστε όλη η Εκκλησία τα λέει κάθε νύχτα. Η προφήτις Άννα, χήρα ογδόντα τεσσάρων ετών που δεν έφευγε από τον Ναό, είναι η δεύτερη μάρτυρας. Η λατινική ονομασία της ημέρας, Καθαρισμός της Μακαρίας Παρθένου, ρίχνει το βάρος σε έναν καθαρισμό που η πανάχραντη Θεοτόκος δεν είχε ανάγκη· η ορθόδοξη ονομασία το κρατά στην ίδια τη Συνάντηση, και η εορτή συγκαταλέγεται στις Δεσποτικές εορτές. Εορτάζεται στις 2 Φεβρουαρίου και αποδίδεται στις 9 Φεβρουαρίου, και είναι η τελευταία από τις Δώδεκα Μεγάλες Εορτές του εκκλησιαστικού έτους που απέκτησε σελίδα εδώ.
Τα κείμενα
Η προσευχή του Αγίου Συμεών του Θεοδόχου
Τώρα, Δέσποτα, αφήνεις τον δούλο Σου να φύγει εν ειρήνη, σύμφωνα με τον λόγο Σου·
γιατί τα μάτια μου είδαν τη σωτηρία Σου,
που ετοίμασες μπροστά σε όλους τους λαούς,
φως για να φωτίσει τα έθνη και δόξα του λαού Σου Ισραήλ.
Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ·
ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου,
ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν,
φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.
Λουκ. 2, 29-32· τα λόγια του γέροντα καθώς κρατούσε το Βρέφος. Ψάλλεται στο τέλος του Εσπερινού κάθε ημέρα του έτους, και γι’ αυτό ένας Ορθόδοξος αναγνώστης το ξέρει απέξω, χωρίς απαραίτητα να γνωρίζει ότι ανήκει σε αυτή την εορτή.
Απολυτίκιο της εορτής, ήχος α΄
Χαίρε, Παρθένε Θεοτόκε, γεμάτη χάρη, γιατί από σένα ανέτειλε ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ο Χριστός ο Θεός μας, που φωτίζει όσους βρίσκονται στο σκοτάδι.
Ευφράνσου κι εσύ, δίκαιε γέροντα, που δέχθηκες στην αγκαλιά σου τον Ελευθερωτή των ψυχών μας, ο οποίος μας χαρίζει και την Ανάσταση.
Χαῖρε Κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε, ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει.
Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενον ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν.
Το απολυτίκιο της 2ας Φεβρουαρίου. Απευθύνεται πρώτα στην Παρθένο και έπειτα στον γέροντα, που είναι και το σχήμα της ίδιας της εορτής.
Πηγές
- Gospel of Luke 2:22-40 η ελληνική Καινή Διαθήκη
- The Menaion, 2 February: the Meeting of our Lord and God and Saviour Jesus Christ το ημερολόγιο της OCA
- St. Cyril of Alexandria, Commentary on the Gospel of St. Luke (on Luke 2:22-35) τα έγγραφα της Εφέσου
- The Horologion, the Prayer of St. Symeon the God-receiver at the end of Vespers OCA, οι ακολουθίες