სულიერი მამობა (გერონდა/სტარეცი)

სულის ხელმძღვანელობა ბერის მიერ, რომელსაც ბერძნულად გერონს, რუსულად კი სტარეცს უწოდებენ; ეს ისეთივე ძველია, როგორც უდაბნო, სადაც ახალგაზრდა მონაზონი აბბასთან მიდიოდა და ეუბნებოდა: მითხარი სიტყვა. მოწაფე თავის გულისსიტყვებს უმხელს, მათაც კი, რომლებისაც რცხვენია, და ემორჩილება; ბერი მისთვის ლოცულობს და აძლევს იმ სიტყვას, რომელიც მას სჭირდება, და არა იმას, რომელიც სურს. ბერს ბერად თანამდებობა კი არ ხდის, არამედ ნიჭი, გარჩევის ნიჭი, და ზოგს ეს უფრო მეტად მიეცა: ღირსი სერაფიმე საროველი და ღირსი პაისი ათონელი იმით დაამახსოვრდათ, რომ კითხვებს მათ დასმამდე პასუხობდნენ. ბერი აუცილებლად მღვდელი არ არის, რადგან ბევრი მათგანი უბრალო მონაზონი იყო, თუმცა აღსარებაზე ცოდვათა მიტევება მღვდელს ეკუთვნის. ტრადიცია რუსეთს ღირსი პაისი ველიჩკოვსკის მოწაფეების მეშვეობით დაუბრუნდა და მწვერვალს ოპტინაში მიაღწია, სადაც ღირსი ამბროსი მთელი რუსეთიდან მოსულ სტუმრებს იღებდა და სადაც დოსტოევსკიმ თავისი ბერი ზოსიმას დიდი ნაწილი იპოვა.