Πνευματική πατρότητα (Γέροντας/Στάρετς)

Η καθοδήγηση μιας ψυχής από έναν γέροντα, ή στάρετς όπως λέγεται στα ρωσικά, πράγμα τόσο παλαιό όσο η έρημος, όπου ένας νέος μοναχός πήγαινε σε έναν αββά και του έλεγε: πες μου έναν λόγο. Ο υποτακτικός φανερώνει τους λογισμούς του, ακόμη κι εκείνους για τους οποίους ντρέπεται, και υπακούει· ο γέροντας προσεύχεται γι’ αυτόν και του δίνει τον λόγο που χρειάζεται και όχι εκείνον που θέλει. Τον γέροντα δεν τον κάνει ένα αξίωμα αλλά ένα χάρισμα, η διάκριση, και σε ορισμένους δόθηκαν περισσότερα: ο Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ και ο Όσιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έμειναν στη μνήμη επειδή απαντούσαν σε ερωτήσεις πριν τους τις θέσουν. Ο γέροντας δεν είναι ανάγκη να είναι ιερέας, αφού πολλοί ήταν απλοί μοναχοί, αν και η άφεση στην εξομολόγηση ανήκει στον ιερέα. Η παράδοση επέστρεψε στη Ρωσία μέσω των μαθητών του Οσίου Παϊσίου Βελιτσκόφσκυ και έφτασε στο απόγειό της στην Όπτινα, όπου ο Όσιος Αμβρόσιος δεχόταν επισκέπτες από ολόκληρη τη Ρωσία, και όπου ο Ντοστογιέφσκι βρήκε μεγάλο μέρος του δικού του στάρετς Ζωσιμά.