Ησυχαστική έριδα (14ος αι.)

Η διαμάχη από τη δεκαετία του 1330 ως τη δεκαετία του 1350 για την προσευχή των μοναχών του Αγίου Όρους και το φως που έλεγαν ότι έβλεπαν. Ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός, λόγιος Έλληνας από την Ιταλία, χλεύασε τη σωματική τους μέθοδο και υποστήριξε ότι κανένας κτιστός οφθαλμός δεν μπορεί να δει τον Θεό, άρα το φως έπρεπε να είναι κτίσμα. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς απάντησε στις Τριάδες του Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων με τη διάκριση που οι Πατέρες είχαν προϋποθέσει και εκείνος διατύπωσε ρητά: ο Θεός είναι ακατάληπτος κατά την ουσία Του και γνωρίζεται αληθινά στις άκτιστες ενέργειές Του, και το φως του Θαβώρ ήταν η δόξα του ίδιου του Θεού. Οι μοναχοί του Αγίου Όρους υπέγραψαν υπέρ του τον Αγιορειτικό Τόμο. Σύνοδος το 1341 καταδίκασε τον Βαρλαάμ, ο οποίος έφυγε για την Ιταλία και έγινε Λατίνος επίσκοπος· η διαμάχη μπλέχτηκε έπειτα με έναν εμφύλιο πόλεμο, και ο Παλαμάς πέρασε χρόνια στη φυλακή προτού οι σύνοδοι του 1347 και του 1351 τον δικαιώσουν και καταδικάσουν τον Ακίνδυνο και τον Γρηγορά. Οι αποφάσεις περιελήφθησαν στο Συνοδικόν της Ορθοδοξίας, και η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Γρηγόριο τη Β΄ Κυριακή των Νηστειών.