ღვთისმეტყველება და დოგმატები
არიანელობა
ალექსანდრიელი ხუცესის, არიოზის, მოძღვრება, რომლის თანახმადაც ღვთის ძე ქმნილებათა შორის პირველი და უდიდესია, რომლის მიერაც ღმერთმა სამყარო შექმნა, მაგრამ მაინც ქმნილებაა: იყო ჟამი, როცა იგი არ იყო. არიოზმა ეს მოძღვრება ხალხურ სიმღერებად აქცია, და მათ მეზღვაურები და მეწისქვილეები მღეროდნენ. I მსოფლიო კრებამ იგი 325 წელს დაგმო და მრწამსში ჰომოუსიოსი ჩაწერა, მაგრამ შემდეგ ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ისე ჩანდა, თითქოს ნიკეამ წააგო: იმპერატორები არიანელ და ნახევრად არიანელ დასებს სწყალობდნენ, წმიდა ათანასე ხუთგზის გადაასახლეს, ხოლო 359 წლის კრებების შემდეგ ღირსი იერონიმე წერდა, რომ მთელმა სოფელმა ამოიკვნესა და გაოცდა, როცა საკუთარი თავი არიანელად იხილა. გუთები არიანელმა მისიონერმა მოაქცია, ამიტომ რომის მემკვიდრე სამეფოები დასავლეთში არიანელობით დაიწყო. II მსოფლიო კრებამ 381 წელს იმპერიის ფარგლებში მას ბოლო მოუღო.
წყაროები
- First Ecumenical Council (325 AD), the Symbol of Faith აქტები, NPNF
- St. Athanasius, Orations against the Arians NPNF
- Socrates Scholasticus, Ecclesiastical History I.5-9 NPNF
- St. Jerome, Dialogue against the Luciferians 19