ავტოკეფალია და ეკლესიის წყობა

იმ ეკლესიის მდგომარეობა, რომელიც თავად არის თავისი თავი: საკუთარი სინოდის მეშვეობით ირჩევს თავის პირველიერარქსა და ეპისკოპოსებს და არც ერთ სხვა ეკლესიას არ ექვემდებარება, თუმცა ყველა დანარჩენთან ერთად ერთსა და იმავე სარწმუნოებას და ერთსა და იმავე ევქარისტიას ინარჩუნებს. მის საფუძველში მდგომი ძველი კანონი თითოეული ერის ეპისკოპოსებს ავალებს, იცოდნენ, ვინ არის მათ შორის პირველი, და მის გარეშე არაფერი მნიშვნელოვანი არ გააკეთონ, არც მან მათ გარეშე. ეკლესიები დიპტიქებშია ჩამოთვლილი პატივის რიგით, რომელზეც ისინი სრულად არ თანხმდებიან: პირველად კონსტანტინოპოლი, ალექსანდრია, ანტიოქია და იერუსალიმი, შემდეგ მოსკოვი, მის შემდეგ კი, იმ რიგით, რომელსაც კონსტანტინოპოლი იცავს, სერბეთი, რუმინეთი, ბულგარეთი, საქართველო, კვიპროსი, საბერძნეთი, პოლონეთი, ალბანეთი, ჩეხეთის მიწები და სლოვაკეთი. ავტოკეფალიის ქვემოთ დგას ავტონომია, როგორც სინაზე, ფინეთსა და იაპონიაში. როგორ ხდება ეკლესია ავტოკეფალური, შეთანხმებული არ არის: კონსტანტინოპოლი მიიჩნევს, რომ მას შეუძლია მისი მინიჭება, სხვები კი, რომ ყველას თანხმობაა საჭირო, და სწორედ ამიტომ ამერიკის, უკრაინისა და ჩრდილოეთ მაკედონიის ეკლესიებს სხვადასხვა ეკლესია სხვადასხვაგვარად აღიქვამს.