Εκκλησιολογία (η διδασκαλία για την Εκκλησία)

Η ορθόδοξη διδασκαλία για την Εκκλησία, που δεν είναι τόσο διδασκαλία για έναν θεσμό όσο ομολογία του τι είναι η Εκκλησία: το Σώμα του Χριστού και ο ναός του Πνεύματος, μία, αγία, καθολική και αποστολική, όπως λέει το Σύμβολο. Βρίσκεται ολόκληρη σε κάθε Ευχαριστία που συνάγεται γύρω από τον επίσκοπό της. Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος έγραψε ότι όπου εμφανίζεται ο επίσκοπος εκεί πρέπει να είναι και ο λαός, όπως, όπου είναι ο Ιησούς Χριστός, «ἐκεῖ ἡ καθολικὴ ἐκκλησία». Οι τοπικές Εκκλησίες δεν είναι παραρτήματα ενός μεγαλύτερου οργανισμού αλλά η μία Εκκλησία σε κάθε τόπο, που τη συνέχουν η μία πίστη, η μία Ευχαριστία και οι σύνοδοι, χωρίς κανέναν επίσκοπο πάνω από τη σύνοδο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί ότι είναι αυτή η μία Εκκλησία, και όχι ένα μέρος της. Το πώς πρέπει να μιλά κανείς για τους χριστιανούς έξω από αυτήν συζητείται ανάμεσα στους ίδιους τους ορθόδοξους θεολόγους: ορισμένοι, ακολουθώντας τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκυ, έχουν πει ότι τα κανονικά όρια της Εκκλησίας δεν είναι τα όρια του έργου του Πνεύματος, ενώ άλλοι μένουν σε μια αυστηρότερη ανάγνωση. Η ίδια η Εκκλησία δεν έχει κρίνει το ζήτημα συνοδικά.