ღვთისმეტყველება და დოგმატები
პნევმატოლოგია (სულიწმიდა)
სულიწმიდა სამების მესამე პირია, უფალი და ცხოველსმყოფელი, რომელიც მამისაგან გამოვალს და რომელსაც მამასთან და ძესთან ერთად თაყვანს სცემენ და ადიდებენ. მრწამსი ამას 381 წლის სიტყვებით ამბობს, ეს სიტყვები კი წმიდა ბასილის ტრაქტატმა მოამზადა. სული სოფლად ძის მიერ მოივლინება, და ეს არის მისი მოვლინება დროში; მხოლოდ მამისაგან კი გამოვალს, და ეს არის მისი მარადიული წარმომავლობა, ხოლო ფილიოკვემ ეს ორი აღრია. იგი იტყოდა წინასწარმეტყველთა მიერ, ქალწულს გადმოეფარა, იორდანესა და სულთმოფენობის დღეს გარდამოვიდა და ყოველ ქრისტიანს მირონცხებისას ეძლევა, როგორც ბეჭედი ნიჭისა. ეპიკლეზისზე იგი ძღვენს გარდააქცევს. ღირსი სერაფიმე საროველი ამბობდა, რომ სულიწმიდის მოპოვება ქრისტიანული ცხოვრების მთელი მიზანია, და თითქმის ყოველი მართლმადიდებლური ღვთისმსახურება იწყება ვედრებით, რომ იგი მოვიდეს.
სულიწმიდის მიერ არის სამოთხეში აღდგენა, ცათა სასუფეველში აღსვლა, შვილებად აყვანისკენ დაბრუნება, კადნიერება, რომ ღმერთს საკუთარ მამად ვუხმობდეთ, ქრისტეს მადლის თანაზიარად გახდომა, ნათლის შვილად წოდება, მარადიული დიდების ზიარება…
ტექსტი
მეუფეო ზეცათაო
მეუფეო ზეცათაო, ნუგეშინისმცემელო, სულო ჭეშმარიტებისაო, რომელი ყოველგან ხარ და ყოველსავე აღავსებ, საუნჯეო კეთილთაო და მომნიჭებელო ცხოვრებისაო,
მოვედ და დაემკვიდრე ჩვენს შორის და წმიდა მყვენ ჩვენ ყოვლისაგან ბიწისა და აცხოვნენ, სახიერო, სულნი ჩვენნი.
Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν, ὁ θησαυρὸς τῶν ἀγαθῶν καὶ ζωῆς χορηγός,
ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν, καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης κηλῖδος, καὶ σῶσον, Ἀγαθέ, τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
ლოცვა სულიწმიდისადმი, რომლითაც იწყება თითქმის ყოველი მართლმადიდებლური ღვთისმსახურება და შინ ლოცვის ყოველი წესი. აღდგომიდან სულთმოფენობამდე იგი არ ითქმის, და მისი დაბრუნება სულთმოფენობის დღეს ის წუთია, რომელსაც ეკლესია ელოდება. ქართულ ლოცვანში სიტყვებს „ყოველსავე აღავსებ“ მოსდევს „მადლითა შენითა“, რაც ბერძნულში არ არის.
წყაროები
- Gospel of John 15:26 ბერძნული ახალი აღთქმა
- Nicene-Constantinopolitan Creed (381 AD) OCA
- St. Basil the Great, On the Holy Spirit NPNF
- St. Gregory the Theologian, Oration 31 ღვთისმეტყველებითი სიტყვები
- St. Photius the Great, Mystagogy of the Holy Spirit archive.org, სათხოვრად
- St. Basil the Great, On the Holy Spirit 15.36 NPNF
კავშირები
- II მსოფლიო საეკლესიო კრება (კონსტანტინოპოლი, 381)
- ეპიკლეზისი (სულიწმიდის მოწვევა)
- მამის მონარქია
- მირონცხების საიდუმლო (კონფირმაცია)
- ნათლისღება (განცხადება): 6 იანვარი
- სულთმოფენობა (წმიდა სამების დღესასწაული)
- სულთმოფენობა და ეკლესიის დაბადება
- სულიწმიდის შესახებ (წმიდა ბასილი დიდი)
- ფილიოკვეს შესახებ დავა
- ღირსი სერაფიმე საროველი (1754-1833)
- ღირსი სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი (949-1022)
- წმიდა ბასილი დიდი (330-379)
- წმიდა გრიგოლ ღვთისმეტყველი (329-390)
- წმიდა სამება
- წმიდა ფოტი დიდი (დაახლ. 810-893)