სოტერიოლოგია (ცხონება)

მართლმადიდებლური გაგებით ცხონება უწინარეს ყოვლისა განკურნება და გათავისუფლებაა და მხოლოდ შემდეგ გამართლება. ცოდვა სნეულებაა, სიკვდილი კი ტყვეობა, და ქრისტე არის მკურნალი, რომელიც სენს თავის თავზე იღებს, და მძლეველი, რომელიც საპყრობილეს ამსხვრევს: „სიკვდილითა სიკვდილისა დამთრგუნველი“, როგორც აღდგომის საგალობელი ორმოცი დღის განმავლობაში ყოველდღე ამბობს. ჯვარი სიყვარულის უსრულესი ქმედება და ეშმაკის დამარცხებაა, აღდგომა კი მისი საზრისია. მამები თავისუფლად იყენებენ გამოსყიდვისა და მსხვერპლის ენას, მაგრამ წმიდა გრიგოლ ღვთისმეტყველი კითხულობს, ვის გადაეხადა გამოსასყიდი, და პასუხობს: არც ეშმაკს და არც მამას, თითქოს მას იგი მოეთხოვოს. მართლმადიდებლურ ტრადიციას საღმრთო სამართლიანობის დაკმაყოფილება არასოდეს დაუყენებია ამ სწავლების ცენტრში, როგორც ეს ლათინურმა დასავლეთმა ანსელმის შემდეგ გააკეთა. ცხონების მიზანი შეცვლილი განაჩენი კი არა, შეცვლილი ადამიანია: განღმრთობა.