არსისა და ენერგიების განსხვავება

ღმერთი სრულიად შეუცნობელია იმაში, რაც არის, და სრულიად თანამყოფია იმაში, რასაც იქმს. მის არსს ვერცერთი ქმნილება ვერასოდეს ჩასწვდება და ვერ ეზიარება, ვერც ამ ცხოვრებაში და ვერც მომავალში; მისი ენერგიები კი, მისი სიცოცხლე, მადლი, ნათელი, ძალა და სიყვარული, თავად ღმერთია მოქმედი და მონიჭებული, უქმნელი, და მათში ღმერთი ჭეშმარიტად შეიცნობა და ჭეშმარიტად გაიზიარება. წმიდა ბასილი უკვე ამბობდა, რომ ღმერთს მისი ენერგიებიდან შევიცნობთ და მის არსთან მიახლებას არ ვიჩემებთ. როცა ბარლაამი ამტკიცებდა, რომ ნათელი, რომელსაც ისიქასტები ხედავდნენ, ან ქმნილი უნდა ყოფილიყო, ან ღმერთი გაყოფილი გამოვიდოდა, წმიდა გრიგოლ პალამამ მიუგო, რომ ენერგიები ღვთის ნაწილი კი არა, თავად ღმერთია, როგორც სხივები მზეა, და 1341, 1347 და 1351 წლების კრებებმა იგი დაადასტურეს. ეს განსხვავება მართლმადიდებელ ეკლესიას საშუალებას აძლევს ერთდროულად თქვას, რომ ღმერთი ყოველივეს მიღმაა და რომ ადამიანის განღმრთობა შესაძლებელია, და სწორედ ამიტომ არის მართლმადიდებლურ ღვთისმეტყველებაში მადლი უქმნელი.