ისიქაზმი

ისიქიის, ანუ მყუდროების ტრადიცია, რომელშიც ბერი გონებას ყოველი გულისსიტყვისაგან იცავს, გულში ჩაიყვანს და იქ განუწყვეტლივ ლოცულობს, უპირველეს ყოვლისა, იესოს ლოცვით. მისი ფესვები უდაბნოშია და ღირს იოანე კიბისაღმწერელთან, რომელიც წერდა, რომ ისიქასტი ცდილობს უსხეულო სხეულის სახლში შემოზღუდოს. გვიანბიზანტიელი მწერლები, მათ შორის ღირსი გრიგოლ სინელი, მასთან ერთად სხეულებრივ წესსაც ასწავლიდნენ: დაბლა ჯდომა, თავდახრა, სუნთქვის შენელება ლოცვის სიტყვებთან ერთად. ამას ისინი შემწეობას უწოდებდნენ და არასოდეს თავად საქმეს. როცა ბარლაამ კალაბრიელი ბერებს დასცინოდა, თითქოს მათ სული ჭიპში ედოთ, და უარყოფდა, რომ მათ მიერ ხილული ნათელი თავად ღმრთისა ყოფილიყო, წმიდა გრიგოლ პალამამ „ტრიადებით“ უპასუხა, ხოლო კონსტანტინოპოლის კრებებმა 1341-დან 1351 წლამდე იგი გაამართლეს: თაბორის ნათელი ღმრთის უქმნელი დიდებაა, და განწმედილთ შეუძლიათ მისი ხილვა. ტრადიცია ღირსი გრიგოლ სინელის მოწაფეებთან ერთად ჩრდილოეთით წავიდა და XVIII საუკუნეში ღირსი პაისი ველიჩკოვსკისა და მის შემდეგ ოპტინის წყალობით კვლავ გაცოცხლდა.